دلایل ریزش مو در گربه؛ تحولی نوین در شناخت و درمان

ریزش مو در گربه یکی از پیچیده‌ترین و چندعاملی‌ترین مشکلات دامپزشکی است که امروزه با سبک زندگی مدرن و رشد شهرنشینی، ابعاد جدیدتری پیدا کرده است. برخلاف تصوری که ریزش مو را فقط یک پاسخ فصلی یا کمبود تغذیه می‌داند، مطالعات جدید نشان می‌دهند که بیش از ۱۸ عامل داخلی و بیرونی به طور همزمان بر سلامت پوست و مو در گربه‌ها تاثیر می‌گذارند. در این مقاله، نگاهی داریم به جدیدترین یافته‌های علمی و تجربیات دامپزشکی درباره ریزش مو در گربه، از ژنتیک و ایمنی بدن تا نقش استرس‌های محیطی و نوآوری‌های حوزه پت‌تک.

۱. ژنتیک؛ کدهای پنهان ریزش مو

بسیاری از نژادهای گربه، مانند،دوون رکس و حتی گربه‌های پرشین (با ژن recessive مربوط به کیفیت مو)، استعداد بالاتری برای ریزش مو دارند. مطالعات ژنومی جدید، ژن‌هایی مثل FGF5 (تنظیم‌کننده چرخه رشد مو) و MC1R (اثرگذار بر رنگ و ضخامت مو) را عامل اصلی تفاوت ریزش مو میان نژادها دانسته‌اند. حتی پلی‌مورفیسم‌های خاص در این ژن‌ها، می‌تواند ریسک Alopecia (ریزش منطقه‌ای مو) را چند برابر کند.

۲. ریزش ایمنی‌زا؛ بیماری‌های خودایمنی و آلرژیک

بیماری‌های خودایمنی مانند Pemphigus foliaceus یا Alopecia Areata در گربه‌ها در سال‌های اخیر رو به افزایش بوده است؛ خصوصاً در حیواناتی که در شهرها زندگی می‌کنند و در معرض استرس‌های مزمن محیطی قرار دارند. این بیماری‌ها اغلب با ریزش منطقه‌ای، زخم و التهاب پوست و خارش شدید ظاهر می‌شوند.

نکته جدید: برخی مطالعات ارتباط قوی بین آلودگی هوا (PM2.5)، اختلالات ایمنی و افزایش ریزش مو را در کلانشهرها نشان داده‌اند.

۳. رژیم غذایی و میکروبیوم؛ انقلاب تغذیه و نقش باکتری‌های روده

امروزه دیگر فقط کمبود پروتئین یا ویتامین‌ها را مقصر نمی‌دانند! میکروبیوم روده (جمعیت باکتری‌های مفید در دستگاه گوارش) نقش حیاتی در سلامت پوست و مو دارد. نتایج تحقیقات ۲۰۲۴ نشان داده، گربه‌هایی که با پروبیوتیک‌های ویژه (شامل Lactobacillus و Bifidobacterium) تغذیه شده‌اند، تا ۳۵٪ ریزش موی کمتر و کیفیت پوشش بهتری داشته‌اند. همچنین عدم تنوع غذایی و استفاده بیش از حد از غذاهای فرآوری‌شده صنعتی (حتی برندهای معروف)، موجب تغییر میکروبیوم و آغاز التهاب پوستی می‌شود.

۴. تغییرات اقلیمی و اثرات فصلی غیرقابل پیش‌بینی

گرمایش جهانی و تغییر الگوهای آب‌وهوایی منجر به عدم ثبات فصلی در ریزش مو گربه‌ها شده است. طبق یک مطالعه جهانی، بیش از ۴۰٪ گربه‌های خانگی در سال ۲۰۲۳ ریزش موی «خارج از فصل» تجربه کردند. این امر ناشی از نامنظم شدن طول روز، دما و رطوبت است که ساعت بیولوژیک پوست را مختل می‌کند.

۵. بیماری‌های عفونی و انگلی؛ گونه‌های مقاوم جدید

انگل‌هایی مثل Demodex cati و Cheyletiella و قارچ Microsporum canis نه فقط به عنوان عامل سنتی، بلکه با سویه‌های مقاوم به درمان در شهرهای بزرگ گزارش شده‌اند. ظهور قارچ‌های مقاوم به ضدقارچ‌های معمول، یک هشدار جدی برای دامپزشکان است و درمان‌ها باید بر پایه کشت قارچی دقیق و تست حساسیت انتخاب شوند.

۶. استرس، شهرنشینی و رفتار وسواسی (Psycho-dermatology)

طبق بررسی جدید دانشگاه Utrecht، رفتار وسواسی لیس‌زدن و کندن مو، مخصوصاً در گربه‌های آپارتمانی که به محیط بسته و کم‌تحرکی عادت کردند، یکی از سه علت اصلی ریزش موی منطقه‌ای در پت‌های خانگی مدرن شده است. جالب اینکه اپلیکیشن‌هایی مثل “Tractive” و “RelaxMyCat” برای مدیریت استرس و پایش رفتار روزانه پت‌ها بسیار موفق عمل کرده‌اند و حتی منجر به کاهش رفتارهای وسواسی شده‌اند.

چطور بفهمیم که گربه‌مون بیمار شده؟ (علائم و درمان‌ها)

۷. تشخیص‌های پیشرفته؛ انقلاب تصویربرداری پوست

در سال ۲۰۲۵، بسیاری از کلینیک‌های پیشرفته دامپزشکی مجهز به درماتوسکوپ دیجیتال و سیستم‌های AI شده‌اند که با عکس‌برداری از پوست و مو، نوع ریزش (مثلاً هورمونی، قارچی یا عصبی) را در لحظه تحلیل می‌کنند. این موضوع درمان را بسیار هدفمندتر و سریع‌تر کرده است.

۸. درمان‌های نوین؛ از سلول بنیادی تا مکمل‌های اختصاصی

درمان ریزش مو، دیگر صرفاً شامل شامپو و تغذیه نیست! جدیدترین راهکارها عبارت‌اند از:

مکمل‌های شخصی‌سازی‌شده بر اساس ژنتیک و میکروبیوم (PetBiome)

درمان‌های سلول بنیادی برای بازسازی فولیکول‌های آسیب‌دیده

داروهای جدید مبتنی بر مهارکننده‌های JAK و IL-31 برای کنترل التهاب و خارش مزمن

استفاده از رژیم‌های غذایی مبتنی بر حشرات (Insect protein) به عنوان منبع پروتئین آلرژی‌زدا

پوشش‌های محافظ و هوشمند برای محیط‌های صنعتی یا استرس‌زا

• راهکارهای ساده و جالب خانگی برای کاهش ریزش مو در گربه 

• 

  ۱. ترفند «پارچه مرطوب» به جای برس

  یک دستمال یا پارچه نخی تمیز رو فقط کمی مرطوب کن (خیلی خیس نباشه!) و روزی یک بار به آرامی روی بدن گربه بکش. این کار باعث میشه موهای مرده و ریخته شده به پارچه بچسبه و از پخش‌شدن‌شون تو خونه جلوگیری می‌کنه. این ترفند، برخلاف شانه‌زدن، برای گربه‌هایی که به برس حساسیت دارن هم عالی جواب می‌ده.

  ۲. “منطقه منع خواب روی مبل یا تخت!”

  یک پتوی مخصوص فقط برای گربه‌ات کنار پنجره یا جای محبوبش پهن کن و هر بار که روی مبل یا تخت رفت، آروم بذارش روی پتوی خودش. این کار هم ریزش مو روی لوازم خونگی رو شدیداً کم می‌کنه، هم گربه کم‌کم جای خودش رو ترجیح می‌ده و با روتین جدید خو می‌گیره.

  ۳. بازی با «کیسه کاغذی»

  یه کیسه کاغذی بزرگ (بدون جوهر چاپی و دسته فلزی) بذار روی زمین و اجازه بده گربه خودش وارد و خارج شه. تماس بدن با سطح زبر و حرکت داخل کیسه، موهای مرده رو به سادگی جدا می‌کنه بدون این‌که حتی لازم باشه گربه رو شونه بزنی!

  ۴. اسپری آب سیب رقیق روی پارچه خواب گربه

  هر چند روز یک‌بار چند قطره سرکه سیب طبیعی رو با آب مخلوط کن (نسبت ۱ به ۱۰) و روی محل خواب یا پتوی گربه اسپری کن. این کار باعث میشه هم موها کمتر به پتو یا پارچه بچسبن، هم خاصیت آنتی‌باکتریال داره و محیط خواب گربه رو تمیزتر نگه می‌داره.

  ۵. تبدیل شانه ساده به “جاذب مو”

  یک تکه جوراب نخی تمیز رو روی دندانه‌های شانه گربه بکش و بعد باهاش گربه رو آروم شونه کن. جوراب باعث میشه موهای مرده، سریع‌تر جمع بشن و موهای جدید کمتر کنده بشن (یک راه‌حل جالب و بسیار موثر مخصوص گربه‌های ترسو یا کم‌طاقت!).

  ۶. زمان‌بندی شانه‌زنی با زمان خواب‌آلودگی!

  زمانی که گربه‌ات تازه بیدار شده یا در حال لم دادن و چرت زدن ظهرگاهی هست، بهترین موقع برای شانه‌زنیه. گربه‌ها در این حالت آرام‌ترن و کمتر مقاومت می‌کنن و این فرصت خوبیه که شانه‌زنی بدون استرس و با رضایت خودش انجام بشه.

  ۷. تعویض روزانه آب ظرف با آب ولرم

  خیلی از صاحبان پت نمی‌دونن که گربه‌ها نسبت به دمای آب حساسن! مخصوصاً در فصول سرد، ظرف آب گربه رو با آب کمی ولرم (نه داغ!) پر کن؛ این کار به افزایش نوشیدن آب و در نتیجه سلامت پوست و مو کمک می‌کنه و ریزش مو رو کمتر می‌کنه.

• مکمل‌های محبوب برای سگ و گربه

• ۸. “ماساژ دو دقیقه‌ای با نوک انگشت”

  هر شب فقط دو دقیقه، با نوک انگشتت به آرامی و دایره‌ای روی بدن گربه‌ات ماساژ بده (بدون هیچ روغن یا ماده اضافه). این کار باعث افزایش خون‌رسانی به پوست میشه و به رشد و سلامت موها کمک می‌کنه. هیچ وسیله خاصی هم نمی‌خواد!

  ۹. قرار دادن یک گیاه گندمی (Cat grass) تازه کنار ظرف غذا

  گربه‌ها وقتی در خانه نگهداری می‌شن، معمولاً گیاه نمی‌خورن و همین می‌تونه باعث مشکلات گوارشی و ریزش مو بشه. یک گلدان گیاه گندمی مخصوص گربه بخر و بذار کنار ظرف غذا تا گربه هر وقت خواست کمی بخوره. این کار هم به سلامت مو و پوست کمک می‌کنه، هم مانع بلع گلوله‌های مو میشه.

  ۱۰. «روز بدون جاروبرقی»

  سعی کن هفته‌ای یک روز جاروبرقی نکشی و به جای اون از جاروی دستی یا پارچه مرطوب برای جمع‌کردن موها استفاده کنی. صدای زیاد و استرس ناشی از جاروبرقی می‌تونه باعث اضطراب و تشدید ریزش مو بشه؛ این ترفند ساده اما کاربردیه!

  اگر این راهکارها را با هم ترکیب کنی، هم ریزش موی گربه را تا حد زیادی کنترل می‌کنی و هم سطح سلامت عمومی پتت بالا می‌ره. مهم‌تر از همه، هر گربه‌ای ویژگی‌های خاص خودش رو داره و با پایش دقیق و مراقبت نوآورانه، همیشه از گربه‌ای سالم و با پوشش مو درخشان لذت می‌بری.

  برای دریافت مشاوره اختصاصی و راهکارهای بیشتر، با دامپزشکان ما تماس بگیرید:
  ۰۹۱۲۴۳۳۳۰۷۹

•  Cat – Wikipedia