بیماری پارواویروس در سگ‌ها

اطلاعات جامع درباره کک و کنه در سگ ها را در vetforpets.ir بخوانید

پارواویروس در سگ‌ها چیست؟

پارواویروس در سگ‌ها (Canine Parvovirus یا CPV) یک بیماری ویروسی بسیار مسری و بالقوه کشنده است که عمدتاً دستگاه گوارش و سیستم ایمنی سگ‌ها، به‌ویژه توله‌سگ‌های زیر 6 ماه، را هدف قرار می‌دهد. این ویروس، که در دهه 1970 کشف شد، به دلیل مقاومت بالای خود در محیط و قابلیت انتقال سریع، یکی از چالش‌های اصلی دامپزشکی است. نرخ مرگ‌ومیر در موارد درمان‌نشده می‌تواند تا 90% باشد، اما با مراقبت‌های به‌موقع، شانس بهبودی به 80-90% افزایش می‌یابد. این مقاله با تکیه بر آخرین تحقیقات علمی و توصیه‌های دامپزشکی، راهنمای جامعی برای شناخت، درمان و پیشگیری از پارواویروس در سگ‌ها ارائه می‌دهد تا صاحبان سگ بتوانند از حیوانات خانگی خود به بهترین شکل محافظت کنند.

انواع پارواویروس در سگ‌ها

پارواویروس سگ (CPV) دارای دو سویه اصلی است:

CPV-2a و CPV-2b:شایع‌ترین سویه‌ها در سراسر جهان، که دستگاه گوارش را هدف قرار می‌دهند.
CPV-2c: سویه جدیدتر با علائم شدیدتر، که در برخی مناطق مانند اروپا و آمریکا گزارش شده است. این سویه ممکن است به واکسن‌های قدیمی‌تر پاسخ کمتری بدهد.
CPV-1 (Minute Virus): سویه کمتر شایع که معمولاً علائم خفیف‌تری ایجاد می‌کند.

این ویروس به سلول‌های با تقسیم سریع، مانند سلول‌های روده، مغز استخوان و در موارد نادر قلب (در توله‌سگ‌های بسیار جوان)، حمله می‌کند.

علائم پارواویروس در سگ‌ها

تشخیص زودهنگام علائم پارواویروس برای افزایش شانس بهبودی حیاتی است. علائم معمولاً 3-7 روز پس از مواجهه ظاهر می‌شوند.

گوارشی

اسهال خونی شدید: مدفوع بدبو، آبکی یا خونی به دلیل تخریب دیواره روده.

اسهال در سگ‌ها

استفراغ مکرر: منجر به دهیدراسیون و ضعف عمومی.
بی‌اشتهایی: امتناع کامل از غذا و حتی آب.

سیستمیک

تب یا هیپوترمی: دمای بدن ممکن است به بیش از 40 درجه یا کمتر از 37 درجه برسد.
بی‌حالی شدید: سگ بی‌رمق، افسرده و بدون انرژی به نظر می‌رسد.
درد شکمی: حساسیت به لمس در ناحیه شکم.

در توله‌سگ‌ها

میوکاردیت (التهاب قلب): در توله‌سگ‌های زیر 8 هفته، که می‌تواند منجر به نارسایی ناگهانی قلب شود.
شوک سپتیک: به دلیل عفونت‌های ثانویه ناشی از کاهش گلبول‌های سفید.
ناهنجاری‌های رشدی: در توله‌های متولدشده از مادر آلوده.

آزمایشگاهی

لکوپنی: کاهش شدید گلبول‌های سفید (کمتر از 5000 در میکرولیتر) در آزمایش خون.
هیپوآلبومینمی: کاهش پروتئین خون به دلیل آسیب روده‌ای.
اختلالات الکترولیتی: کاهش پتاسیم و سدیم به دلیل اسهال و استفراغ.

راه‌های انتقال پارواویروس در سگ‌ها

پارواویروس بسیار مقاوم است و می‌تواند ماه‌ها یا حتی تا یک سال در محیط (خاک، سطوح، پارچه) زنده بماند.

راه‌های اصلی انتقال

تماس مستقیم: از طریق مدفوع، ادرار، بزاق یا استفراغ سگ آلوده.

تماس غیرمستقیم: از طریق اشیای آلوده مانند ظرف غذا، اسباب‌بازی، کفش یا لباس صاحب سگ.
انتقال از طریق ناقلان: انسان‌ها، حشرات یا حیوانات دیگر (مانند جوندگان) می‌توانند ویروس را منتقل کنند.
انتقال عمودی: از مادر آلوده به توله‌سگ‌ها، به‌ویژه در دوران بارداری.

محیط‌های پرخطر

پارک‌های سگ‌گردانی بدون نظارت بهداشتی.
پناهگاه‌ها یا پرورشگاه‌های شلوغ با بهداشت ضعیف.
مناطقی با تراکم بالای سگ‌های واکسینه‌نشده.

نکته: ویروس در برابر گرما، سرما و بسیاری از ضدعفونی‌کننده‌ها مقاوم است. تنها محلول هیپوکلریت سدیم (وایتکس 1:32) به‌طور مؤثر آن را از بین می‌برد.

تشخیص پارواویروس در سگ‌ها

برای این امر نیاز به ترکیب معاینه بالینی، تاریخچه پزشکی و آزمایش‌های تخصصی دارد:

تست سریع آنتی‌ژن (ELISA): تشخیص ویروس در مدفوع با کیت‌های تجاری (مانند SNAP Parvo Test) با دقت 90%. نتیجه کاذب مثبت در سگ‌های تازه واکسینه‌شده ممکن است رخ دهد.
آزمایش خون (CBC): کاهش شدید گلبول‌های سفید (لکوپنی) و کم‌خونی.
PCR: آزمایش دقیق‌تر برای شناسایی DNA ویروس در مدفوع یا خون.
شیمی خون: بررسی سطح الکترولیت‌ها، پروتئین و عملکرد کلیه‌ها.
رادیوگرافی یا سونوگرافی: برای شناسایی انسداد روده یا تجمع گاز.

تشخیص تفریقی: بیماری‌هایی مانند کروناویروس سگ، مسمومیت، عفونت‌های باکتریایی (مانند سالمونلا) یا انگل‌های روده‌ای (مانند کوکسیدیا) باید رد شوند.

درمان پارواویروس در سگ‌ها

هیچ درمان اختصاصی برای پارواویروس وجود ندارد، اما درمان‌های حمایتی می‌توانند شانس بقا را به‌طور چشمگیری افزایش دهند. درمان باید در محیط کلینیک دامپزشکی انجام شود.

چگونه سگ‌مان را برای اولین بار به دامپزشک ببریم؟

درمان‌های اصلی

مایع‌درمانی وریدی: برای جبران کم‌آبی و الکترولیت‌های ازدست‌رفته. محلول‌های رینگر لاکتات یا نرمال سالین معمولاً استفاده می‌شوند.
آنتی‌بیوتیک‌ها: برای پیشگیری از عفونت‌های ثانویه (مانند آموکسی‌سیلین، مترونیدازول یا انروفلوکساسین).
داروهای ضدتهوع: مانند ماروپیتانت (Cerenia) یا اندانسترون برای کاهش استفراغ.
تغذیه حمایتی: غذاهای با هضم آسان یا تغذیه از طریق لوله در صورت امتناع از غذا.
انتقال پلاسما یا خون: در موارد شدید با لکوپنی یا کم‌خونی حاد.
مدیریت درد: داروهایی مانند بوپرنورفین برای کاهش درد شکمی.

درمان‌های تکمیلی

پروبیوتیک‌ها: برای بازسازی فلور روده (مانند فورتی‌فلورا).
ویتامین‌ها: تزریق ویتامین‌های B و K برای حمایت از سیستم ایمنی و انعقاد خون.
ایمونوگلوبولین‌ها: در برخی موارد برای تقویت پاسخ ایمنی.

مراقبت‌های خانگی مکمل

مایعات خوراکی: پس از کاهش استفراغ، محلول‌های الکترولیتی (مانند پدیالایت بدون طعم) می‌توانند به بهبود هیدراتاسیون کمک کنند، اما فقط با تجویز دامپزشک.
رژیم غذایی ملایم: پس از بهبودی اولیه، غذاهای خانگی مانند برنج پخته و مرغ بدون چربی به مقدار کم.
گرمای محیطی: استفاده از پدهای گرمایی برای جلوگیری از هیپوترمی در توله‌سگ‌ها.

هشدار: درمان خانگی بدون نظارت دامپزشک خطرناک است و می‌تواند منجر به مرگ سگ شود.

میزان موفقیت: با درمان تهاجمی در 3-5 روز اول، شانس بقای توله‌سگ‌ها به 80-90% می‌رسد. تأخیر در درمان می‌تواند مرگبار باشد.

پیشگیری از پارواویروس در سگ‌ها

پیشگیری بهترین راه محافظت از سگ‌ها در برابر پارواویروس است:

واکسیناسیون

برنامه واکسیناسیون: واکسن‌های ترکیبی (DHPP یا DAPP) در سنین 6-8 هفتگی، 10-12 هفتگی، 14-16 هفتگی و سپس سالانه یا هر 3 سال (بسته به توصیه دامپزشک).
واکسن‌های مؤثر: واکسن‌های حاوی سویه‌های CPV-2b و CPV-2c بهترین محافظت را ارائه می‌دهند.
واکسیناسیون مادر: سگ‌های مادر واکسینه‌شده آنتی‌بادی را از طریق شیر به توله‌ها منتقل می‌کنند.

بهداشت محیط

ضدعفونی منظم: استفاده از محلول وایتکس (1:32) برای تمیز کردن سطوح، ظروف و بستر.
مدیریت زباله: دفع مناسب مدفوع برای جلوگیری از انتشار ویروس.
قرنطینه سگ‌های جدید: حداقل 2 هفته جداسازی برای سگ‌های تازه‌وارد.

سایر اقدامات

محدود کردن تماس: تا تکمیل برنامه واکسیناسیون، توله‌سگ‌ها نباید در پارک‌های عمومی یا با سگ‌های ناشناس تماس داشته باشند.
شستن دست‌ها و لباس‌ها: پس از تماس با سگ‌های مشکوک برای جلوگیری از انتقال ویروس.
تقویت ایمنی: رژیم غذایی متعادل با مکمل‌هایی مانند امگا-3 و پروبیوتیک‌ها برای حمایت از سیستم ایمنی.

رابطه پارواویروس با سایر حیوانات

گربه‌ها: پارواویروس سگ (CPV) با پارواویروس گربه (FPV) متفاوت است و به‌طور مستقیم بین این دو گونه منتقل نمی‌شود. با این حال، سویه CPV-2a می‌تواند در گربه‌ها عفونت خفیفی ایجاد کند.

بیماری پن‌لکوپنی در گربه‌ها

سایر حیوانات: ویروس می‌تواند راسو، روباه و گرگ را آلوده کند، اما به جوندگان خانگی مانند خوکچه هندی یا انسان منتقل نمی‌شود.
ناقلان مکانیکی: انسان‌ها، پرندگان یا حشرات می‌توانند ویروس را روی سطوح بدن یا اشیا منتقل کنند.

شرایط نگهداری سگ در زمان بیماری

قرنطینه کامل: سگ بیمار باید در محیطی جدا با تهویه مناسب و دور از سایر حیوانات نگهداری شود.
محیط گرم و آرام: دمای 24-26 درجه سانتی‌گراد و فضای بدون استرس برای بهبودی بهتر.
تمیزکاری مکرر: تعویض روزانه بستر و ضدعفونی با وایتکس برای جلوگیری از انتشار ویروس.

نظارت دامپزشکی: معاینات روزانه برای بررسی پیشرفت درمان و تنظیم دوز داروها.

تغذیه مناسب:تغذیه سگ مبتلا به پارواویروس (Canine Parvovirus) یکی از جنبه‌های حیاتی در روند بهبودی است، زیرا این بیماری باعث آسیب شدید به دستگاه گوارش، اسهال خونی، استفراغ و بی‌اشتهایی می‌شود که منجر به کم‌آبی و کمبود مواد مغذی می‌گردد. با توجه به حساسیت موضوع، تغذیه باید تحت نظارت دقیق دامپزشک انجام شود. در ادامه، بهترین رویکردهای غذایی برای سگ‌های مبتلا به پارواویروس، بر اساس اصول علمی و توصیه‌های دامپزشکی، ارائه شده است.

اصول تغذیه سگ مبتلا به پارواویروس

پارواویروس به دیواره روده آسیب می‌رساند و توانایی جذب مواد مغذی را کاهش می‌دهد. بنابراین، هدف اصلی تغذیه در این دوره، حمایت از بدن، جبران کم‌آبی، و تقویت سیستم ایمنی بدون تحمیل فشار به دستگاه گوارش است.

1. دوره حاد بیماری (3-5 روز اول)

در این مرحله، سگ معمولاً نمی‌تواند غذا یا آب را به‌صورت خوراکی تحمل کند، زیرا استفراغ و اسهال شدید مانع جذب می‌شوند.

مایع‌درمانی وریدی: مهم‌ترین بخش درمان است که توسط دامپزشک انجام می‌شود. محلول‌هایی مانند رینگر لاکتات یا نرمال سالین برای جبران الکترولیت‌ها (سدیم، پتاسیم) و هیدراتاسیون استفاده می‌شوند.
تغذیه وریدی (TPN): در موارد شدید، تغذیه کامل وریدی (Total Parenteral Nutrition) برای تأمین گلوکز، آمینواسیدها و چربی‌ها ممکن است لازم باشد.
عدم تغذیه خوراکی: تا زمانی که استفراغ متوقف نشده، غذا یا آب خوراکی توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند باعث تحریک روده و تشدید علائم شود.

نکته: هرگز به زور به سگ غذا ندهید، زیرا ممکن است باعث آسپیراسیون (ورود غذا به ریه‌ها) یا بدتر شدن وضعیت گوارشی شود.

2. دوره بهبودی اولیه (پس از توقف استفراغ)

وقتی سگ شروع به بهبودی می‌کند (معمولاً 3-5 روز پس از شروع درمان)، تغذیه خوراکی به‌تدریج معرفی می‌شود.

غذاهای مایع و سبک:
- آب‌گوشت مرغ یا گوشت بدون چربی: بدون نمک، ادویه یا چربی. این مایع مغذی و آسان‌هضم است.
- محلول‌های الکترولیتی: مانند پدیالایت بدون طعم (با تأیید دامپزشک) برای جبران الکترولیت‌های ازدست‌رفته.
- غذاهای تجاری مایع: محصولاتی مانند Royal Canin Recovery Liquid یا Hill’s a/d که برای حیوانات بیمار طراحی شده‌اند.
مقدار کم و دفعات زیاد: غذا در مقادیر کوچک (1-2 قاشق غذاخوری) هر 2-3 ساعت داده شود تا فشار روی روده کاهش یابد.
پروبیوتیک‌ها: مکمل‌هایی مانند فورتی‌فلورا یا پروبیوتیک‌های دامپزشکی برای بازسازی فلور روده و بهبود هضم.

3. دوره بهبودی کامل (پس از 7-10 روز)

وقتی سگ اشتها و مدفوع نرمال‌تری نشان می‌دهد، رژیم غذایی به‌تدریج به حالت عادی برمی‌گردد.

غذاهای خانگی ملایم:
- برنج سفید پخته: منبع کربوهیدرات ساده و آسان‌هضم.
- مرغ پخته بدون پوست: پروتئین بدون چربی که به‌خوبی هضم می‌شود.
- کدو حلوایی پخته: غنی از فیبر و آرام‌بخش برای روده.
غذاهای تجاری مخصوص: کنسروهای دامپزشکی مانند Hill’s i/d یا Purina EN برای دستگاه گوارش حساس.
ویتامین‌ها و مکمل‌ها: ویتامین B کمپلکس برای حمایت از متابولیسم و مکمل‌های امگا-3 برای کاهش التهاب.

هشدار: از غذاهای چرب، سنگین یا حاوی لاکتوز (مانند شیر) اجتناب کنید، زیرا می‌توانند اسهال را تشدید کنند.

غذاهای توصیه‌شده برای پارواویروس

تجاری

Hill’s Prescription Diet a/d: غذای کنسروی با هضم آسان، غنی از پروتئین و کالری برای حیوانات بیمار.
Royal Canin Recovery: کنسرو یا مایع با مواد مغذی بالا برای حمایت از بهبودی.
Purina Pro Plan Veterinary Diets EN Gastroenteric: مناسب برای روده‌های حساس با فیبر متعادل.
FortiFlora (پروبیوتیک): برای بهبود سلامت روده و تقویت سیستم ایمنی.

خانگی (با تأیید دامپزشک)

آب‌گوشت مرغ خانگی: مرغ بدون پوست را در آب بجوشانید، چربی را جدا کنید و مایع صاف‌شده را به مقدار کم بدهید.
برنج سفید و مرغ پخته: نسبت 2:1 (دو قسمت برنج، یک قسمت مرغ) برای هضم آسان.
پوره کدو حلوایی: یک قاشق چای‌خوری روزانه برای کمک به تنظیم مدفوع.
موز رسیده (به مقدار خیلی کم): منبع پتاسیم برای جبران الکترولیت‌ها.

مکمل‌های پیشنهادی

ویتامین C (در موارد خاص): برای حمایت از سیستم ایمنی، اما فقط با تجویز دامپزشک.
ال-گلوتامین: آمینواسیدی که به بازسازی دیواره روده کمک می‌کند (تحت نظر دامپزشک).
الکترولیت‌های دامپزشکی: مانند Vet-A-Lyte برای هیدراتاسیون.

سؤالات رایج (FAQ)

پارواویروس در سگ‌ها چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

پارواویروس یک بیماری ویروسی مسری است که از طریق مدفوع، اشیای آلوده یا تماس مستقیم منتقل می‌شود. توله‌سگ‌ها و سگ‌های واکسینه‌نشده در معرض خطر بیشتری هستند.

آیا پارواویروس به انسان منتقل می‌شود؟

خیر، پارواویروس سگ زئونوز نیست و به انسان منتقل نمی‌شود، اما انسان می‌تواند ویروس را به سگ‌های دیگر منتقل کند.

علائم اولیه پارواویروس چیست؟

اسهال خونی، استفراغ، بی‌حالی، تب یا هیپوترمی و بی‌اشتهایی از علائم اولیه هستند. مراجعه فوری به دامپزشک ضروری است.

چگونه از پارواویروس پیشگیری کنیم؟

واکسیناسیون منظم، ضدعفونی محیط با وایتکس، و محدود کردن تماس توله‌سگ‌ها با محیط‌های پرخطر بهترین روش‌های پیشگیری هستند.

آیا سگ بهبودیافته می‌تواند دوباره بیمار شود؟

سگ‌های بهبودیافته معمولاً تا چند سال یا مادام‌العمر در برابر همان سویه ویروس ایمن هستند، اما ممکن است تا 4-6 هفته ناقل باشند.

آیا پارواویروس به گربه‌ها منتقل می‌شود؟

انتقال مستقیم نادر است، اما سویه CPV-2a می‌تواند در گربه‌ها عفونت خفیفی ایجاد کند.

در پایان

پارواویروس در سگ‌ها یک بیماری خطرناک اما قابل پیشگیری است که با واکسیناسیون منظم، رعایت بهداشت و اقدام سریع در برابر علائم می‌توان از آن جلوگیری کرد یا اثرات آن را کاهش داد. اگر سگ شما علائمی مانند اسهال خونی، استفراغ یا بی‌حالی نشان داد، بدون تأخیر به دامپزشک مراجعه کنید. مراقبت مسئولانه، دانش علمی و عشق به سگ شما می‌تواند زندگی طولانی و سالمی برای او تضمین کند. بیایید با آگاهی و توجه، از بهترین دوستان چهارپای خود محافظت کنیم!

canine parvovirus