پریود در سگ های ماده

با بیش از یک دهه تجربه و دانش تخصصی در زمینه مراقبت از حیوانات خانگی، ما در این سایت مفتخریم که کامل‌ترین و به‌روزترین منبع را برای درک و مدیریت پریود در سگ ماده ارائه دهیم. اگر شما صاحب یک سگ ماده هستید یا به تازگی یک سگ ماده را به خانواده‌تان اضافه و هیچ اطلاعاتی در این زمینه ندارید، این مقاله دقیقاً برای شماست. ما از صفر تا صد این موضوع و همه جزئیات علمی، عملی و پزشکی را با زبانی ساده و جذاب  برایتان پوشش می‌دهیم تا دانش خود را در مورد پریودی سگ ها افزایش دهید.

مقدمه ای بر پریود در سگ ها

اگر صاحب یک سگ ماده هستید، احتمالاً اولین باری که با لکه‌های خونی روی زمین یا تغییر رفتار ناگهانی او روبه‌رو شدید، کمی نگران و گیج شده‌اید. اما نگران نباشید  این پدیده کاملاً طبیعی است و بخشی از چرخه زیستی سگ‌ها محسوب می‌شود که به آن پریودی یا فحلی (Heat Cycle) گفته می‌شود. فهمیدن اینکه در این دوران چه اتفاقی برای بدن و رفتار سگ می‌افتد، به شما کمک می‌کند تا بهترین مراقبت ممکن را از دوست پشمالوی خود بکنید.

پریود در سگ ماده برخلاف انسان‌ها، نه فقط به‌منظور پاکسازی بدن بلکه نشانه‌ای از آمادگی برای جفت‌گیری و بارداری است. این چرخه معمولاً از سن ۶ تا ۱۲ ماهگی آغاز می‌شود و بسته به نژاد و جثه حیوان، هر ۶ تا ۸ ماه یک‌بار تکرار می‌گردد. در طول این زمان، تغییرات فیزیولوژیکی و هورمونی متعددی در بدن سگ اتفاق می‌افتد که ممکن است با علائمی مانند بی‌قراری، لیسیدن زیاد، تورم ناحیه تناسلی و حتی تغییر در اشتها همراه باشد.

شناخت درست از این دوره به شما اجازه می‌دهد تا از بارداری ناخواسته جلوگیری کنید، محیطی آرام‌تر برای حیوان فراهم سازید و بهداشت و سلامت او را بهتر کنترل نمایید. در این مقاله، گام‌به‌گام توضیح خواهیم داد که پریودی سگ دقیقاً چیست، چه علائمی دارد، چطور باید از حیوان مراقبت کنید و در نهایت تصمیم درست در مورد عقیم‌سازی چیست.

پریود در سگ ماده دقیقاً چیست و از چه زمانی شروع می‌شود؟

بسیاری از صاحبان سگ‌های ماده وقتی برای اولین بار با لکه‌های خونی یا تغییر رفتار حیوانشان روبه‌رو می‌شوند، تصور می‌کنند سگشان بیمار شده است؛ اما در واقع این اتفاق بخشی طبیعی از چرخه زندگی اوست. «پریودی» در سگ‌ها، که از نظر علمی به آن چرخه فحلی (Estrus Cycle) میگویند، نشان‌دهنده‌ی بلوغ جنسی و آمادگی بدن برای تولیدمثل است.

برخلاف انسان‌ها، در سگ‌ها پریود به معنی ریزش دیواره رحم نیست، بلکه دوره‌ای است که در آن تخمک‌گذاری و تغییرات هورمونی رخ می‌دهد تا حیوان برای جفت‌گیری آماده شود. به همین دلیل، ترشحات خونی در سگ نشانه‌ای از فاز فحلی است نه قاعدگی به مفهوم انسانی.

چرخه فحلی سگ‌ها معمولاً از ۶ تا ۱۲ ماهگی شروع می‌شود، اما این زمان می‌تواند باتوجه به نژاد متفاوت باشد. نژادهای کوچک مانند شی‌هواهوا یا پامرانین ممکن است زودتر، حدود ۵ تا ۶ ماهگی، وارد این مرحله شوند؛ در حالی‌که نژادهای بزرگ‌تر مانند لابرادور یا ژرمن شپرد معمولاً در حدود ۱۰ تا ۱۴ ماهگی اولین فحلی خود را تجربه می‌کنند.

 مراحل چرخه فحلی در سگ ماده

چرخه فحلی در سگ شامل چهار مرحله است:

1. پروفاز (Proestrus):
   این مرحله حدود ۷ تا ۱۰ روز طول می‌کشد. در این زمان، ناحیه تناسلی سگ متورم می‌شود و ترشحات خونی آغاز می‌گردد. سگ‌های نر به او علاقه نشان می‌دهند، اما خود سگ ماده معمولاً هنوز پذیرای جفت‌گیری نیست.

2. استروس (Estrus):
   مرحله باروری است که حدود ۵ تا ۹ روز ادامه دارد. ترشحات خونی کم‌رنگ‌تر می‌شوند و سگ ماده آماده‌ی جفت‌گیری است. اگر در این زمان با سگ نر جفت‌گیری کند، احتمال بارداری بالاست.

3. دی‌استروس (Diestrus):
   پس از پایان فاز باروری، بدن سگ به حالت عادی بازمی‌گردد. ترشحات متوقف می‌شوند و سطح هورمون‌ها تغییر می‌کند. اگر سگ باردار شده باشد، بارداری در این دوره ادامه پیدا می‌کند.

4. آنی‌استروس (Anestrus):
   این مرحله استراحت رحم است که بین دو فحلی قرار دارد و ممکن است ۴ تا ۶ ماه طول بکشد. در این دوره، بدن حیوان به آرامش کامل می‌رسد تا برای چرخه بعدی آماده شود.

هر چند وقت یک‌بار پریود در سگ ها اتفاق میفتد؟

به‌طور میانگین، سگ‌ها سالانه دو بار فحلی را تجربه می‌کنند، اما این عدد می‌تواند بین ۱ تا ۴ بار در سال متغیر باشد. فواصل زیاد یا نامنظم معمولاً در سنین پایین یا در نژادهای خاص طبیعی است، ولی اگر فاصله‌ها بیش از ۱۰ ماه طول بکشد یا ترشحات غیرعادی باشند، بهتر است با دامپزشک مشورت کنید.

 نکات مهم در اولین پریود در سگ ها

اولین فحلی ممکن است با تغییرات رفتاری همراه باشد؛ مثل وابستگی زیاد، بی‌قراری، یا حتی حالت‌های افسردگی. بهتر است در این دوره سگتان را در محیطی آرام نگه دارید و از خروج بی‌موقع او جلوگیری کنید، چون در این زمان به‌شدت توجه سگ‌های نر را جلب می‌کند.

همچنین لازم است بهداشت حیوان را با دستمال‌های تمیز یا شورت‌های مخصوص سگ حفظ کنید تا از آلودگی محیط و انتقال باکتری جلوگیری شود.

درک اینکه پریودی بخشی طبیعی از رشد سگ است، باعث می‌شود کمتر نگران شوید و با آگاهی بیشتری از حیوانتان مراقبت کنید. در بخش بعدی، به‌صورت دقیق بررسی خواهیم کرد که در دوران پریودی چه تغییراتی در رفتار و سلامت سگ رخ می‌دهد و چطور باید از او مراقبت کنید تا این دوره برای هر دوی شما راحت‌تر و ایمن‌تر بگذرد.

علائم، رفتارها و مراقبت از سگ در دوران پریودی

دوران پریودی برای هر سگ ماده، دوره‌ای پر از تغییرات هورمونی و رفتاری است. بعضی سگ‌ها در این زمان بی‌حال و کم‌انرژی می‌شوند، در حالی که برخی دیگر بیش‌فعال یا حتی عصبی به نظر می‌رسند. شناخت این علائم به شما کمک می‌کند تا با آرامش بیشتری از او مراقبت کنید و از بروز مشکلات رفتاری یا جسمی جلوگیری شود.

 علائم فیزیکی پریود در سگ

یکی از اولین نشانه‌های شروع فحلی، ترشحات خونی از ناحیه تناسلی است که ممکن است از چند قطره تا مقدار بیشتر متغیر باشد. این ترشحات در روزهای ابتدایی تیره‌تر و غلیظ‌تر هستند و به‌تدریج روشن‌تر و کم‌رنگ‌تر می‌شوند.

همچنین تورم ناحیه تناسلی (ولوا) نشانه‌ای واضح است. این تورم در ابتدای چرخه افزایش می‌یابد و در پایان فروکش می‌کند. سگ معمولاً در این زمان بیشتر خودش را لیس می‌زند تا تمیز بماند، که کاملاً طبیعی است.

در برخی موارد ممکن است متوجه تغییر در اشتها شوید؛ بعضی سگ‌ها کمتر غذا می‌خورند، در حالی که برخی دیگر اشتهایشان افزایش پیدا می‌کند. این موضوع به‌دلیل نوسانات هورمونی است و معمولاً موقتی است.

 تغییرات رفتاری در دوران فحلی

در این دوره، خلق‌وخوی سگ ممکن است ناپایدار شود. برخی سگ‌ها محبت‌طلب‌تر و وابسته‌تر از همیشه می‌شوند، مدام به دنبال نوازش و توجه هستند. در مقابل، بعضی‌ها گوشه‌گیر یا حتی پرخاشگر می‌شوند، مخصوصاً در برابر سایر حیوانات یا هنگام دست‌زدن به بدنشان.

در فاز باروری (استروس)، سگ ممکن است حالت‌هایی مثل دُم کنار زدن یا نصب حالت پذیرش جفت نشان دهد. همچنین، سگ‌های نر در محیط به‌سرعت حضور او را احساس کرده و ممکن است در اطراف خانه جمع شوند یا رفتارهای مزاحم از خود نشان دهند.

برای جلوگیری از استرس یا بارداری ناخواسته، بهتر است در این زمان از خروج حیوان از خانه جلوگیری کنید و هنگام پیاده‌روی حتماً از قلاده و کنترل کامل استفاده کنید.

 مراقبت‌های بهداشتی و محیطی

1. استفاده از شورت مخصوص پریود سگ‌ها:
   این شورت‌ها مانع از آلودگی محیط خانه می‌شوند و باعث راحتی بیشتر حیوان در زمان ترشحات می‌گردند. بهتر است روزی چند بار آن‌ها را تعویض کنید تا از رشد باکتری جلوگیری شود.

2. تمیز کردن منظم بدن سگ:
   اگر سگتان خودش را زیاد لیس می‌زند، طبیعی است؛ اما در صورت مشاهده‌ی بوی بد یا ترشحات غیرعادی، با دستمال مرطوب مخصوص حیوانات ناحیه را تمیز کنید و با دامپزشک مشورت نمایید.

3. آرامش محیط:
   در این دوران، سگ نیاز به محیطی ساکت و بدون تنش دارد. از صدای بلند، مهمانی یا بازی‌های پرتحرک پرهیز کنید. نوازش آرام و لحن ملایم شما تأثیر زیادی در کاهش اضطراب حیوان دارد.

4. تغذیه مناسب:
   از غذاهای سبک و مغذی مثل مرغ پخته بدون ادویه یا کنسرو مخصوص دوران فحلی استفاده کنید. میزان آب تازه هم باید همیشه در دسترس حیوان باشد.

 چه زمانی باید به دامپزشک مراجعه کرد؟

اگر هر یک از موارد زیر را دیدید، بهتر است فوراً با دامپزشک تماس بگیرید:

• ترشحات خونی بیش از ۲ هفته ادامه پیدا کند.

• رنگ ترشحات خاکستری، سبز یا بدبو شود.

• تورم ناحیه تناسلی پس از پایان پریود باقی بماند.

• تب، بی‌حالی شدید یا بی‌اشتهایی طولانی دیده شود.

این علائم ممکن است نشانه‌ی عفونت رحم یا بیماری‌های هورمونی باشند که نیاز به درمان فوری دارند.

دوران پریودی فرصتی است تا ارتباط احساسی عمیق‌تری با حیوان خود برقرار کنید. صبوری، درک و مراقبت شما باعث می‌شود سگتان این دوره را بدون استرس پشت سر بگذارد.

پایان پریودی؛ زمان بازگشت به تعادل

پس از حدود سه تا چهار هفته، ترشحات خونی سگ ماده به‌طور کامل متوقف می‌شود و تورم ناحیه تناسلی فروکش می‌کند. در این زمان، سگ وارد مرحله‌ی دی‌استروس (Diestrus) می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن بدنش از فاز باروری خارج شده و به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

اگر در دوران فحلی، سگ با نر جفت‌گیری نکرده باشد، بدنش به‌آرامی سطح هورمون‌ها را متعادل می‌کند. اما اگر جفت‌گیری انجام شده باشد، معمولاً در ۲۵ تا ۳۰ روز بعد می‌توان با سونوگرافی دامپزشکی تشخیص داد که حیوان باردار است یا خیر.

در این دوره، رفتار سگ معمولاً آرام‌تر می‌شود و انرژی‌اش به حالت عادی بازمی‌گردد. البته برخی سگ‌ها حتی بدون بارداری دچار حاملگی کاذب (False Pregnancy) می‌شوند؛ حالتی که در آن بدن حیوان مثل زمان بارداری واکنش نشان می‌دهد — از جمله ترشح شیر، ساخت آشیانه یا رفتار مادرانه نسبت به اسباب‌بازی‌ها. این وضعیت معمولاً خطرناک نیست، اما نیاز به بررسی دامپزشک دارد.

 بارداری سگ؛ تصمیمی مسئولانه یا پرخطر؟

اگر قصد دارید سگتان را باردار کنید، باید این تصمیم را با آگاهی کامل بگیرید. بارداری در سگ‌ها حدود ۶۳ روز طول می‌کشد و نیازمند تغذیه‌ی خاص، مراقبت‌های پزشکی، محیط آرام و زمان زیاد است.

بسیاری از صاحبان سگ به اشتباه تصور می‌کنند که «سگ باید حداقل یک بار زایمان کند تا سالم بماند»، اما از نظر علمی این باور کاملاً غلط است. در واقع، زایمان هیچ تأثیر مثبتی بر سلامت آینده‌ی حیوان ندارد و حتی می‌تواند باعث عفونت، کم‌خونی یا عوارض زایمان شود.

از طرف دیگر، در صورتی که سگ باردار شود اما شرایط نگهداری از توله‌ها مهیا نباشد، ممکن است توله‌ها در آینده بی‌سرپرست یا بیمار شوند. بنابراین، پیش از تصمیم به جفت‌گیری، باید همه‌ی جوانب را از نظر سلامت، اخلاق و مسئولیت‌پذیری بسنجید.

عقیم‌سازی؛ انتخابی علمی برای زندگی سالم‌تر

بسیاری از دامپزشکان توصیه می‌کنند که اگر قصد پرورش توله ندارید، بهترین کار عقیم‌سازی است. این عمل جراحی ساده، با برداشتن تخمدان‌ها (و در برخی موارد رحم) باعث توقف دائمی چرخه فحلی می‌شود.

فواید عقیم‌سازی بسیار زیاد است:

• کاهش چشمگیر خطر ابتلا به سرطان پستان، تخمدان و رحم

• پیشگیری از عفونت رحمی (پیومترا) که می‌تواند کشنده باشد

• کاهش رفتارهای پرتنش مثل فرار از خانه یا جذب سگ‌های نر

• ایجاد آرامش بیشتر و تعادل رفتاری در حیوان

بهترین زمان برای عقیم‌سازی معمولاً پس از اولین یا دومین پریودی است، یعنی زمانی که بدن به رشد کافی رسیده ولی هنوز تحت‌تأثیر طولانی‌مدت هورمون‌ها قرار نگرفته است. البته تصمیم نهایی باید با مشورت دامپزشک گرفته شود، چون شرایط هر نژاد متفاوت است.

 تصمیم نهایی؛ احترام به طبیعت و مسئولیت‌پذیری

در نهایت، عقیم‌سازی یا عدم عقیم‌سازی یک تصمیم شخصی اما بسیار مهم است. نکته‌ی کلیدی این است که شما باید بهترین تصمیم را بر اساس شرایط جسمی، روحی و محیطی حیوانتان بگیرید، نه بر اساس باورهای احساسی یا توصیه‌های نادرست.

اگر سگتان را فقط به عنوان همدم و دوست نگهداری می‌کنید، عقیم‌سازی معمولاً تصمیمی انسانی و منطقی است. اما اگر پرورش‌دهنده هستید و برنامه‌ی دقیق برای زادآوری دارید، باید مسئولیت کامل سلامت مادر و توله‌ها را بپذیرید.

مهم‌ترین نکته این است که پریودی سگ نشانه‌ای از سلامت اوست، نه مشکلی برای نگرانی. با شناخت درست، مراقبت دلسوزانه و تصمیم‌های آگاهانه، می‌توانید زندگی طولانی، شاد و بدون دردسر برای دوست پشمالوی خود فراهم کنید.

سؤالات متداول درباره پریودی سگ‌ها

۱. پریودی سگ چند روز طول می‌کشد؟

پریودی یا فحلی در سگ‌ها معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد. در بیشتر نژادها، حدود ۹ روز اول مرحله‌ی پیش‌فحلی و ۵ تا ۹ روز بعد مرحله‌ی باروری (استروس) است. اگر ترشحات بیش از ۳۰ روز ادامه پیدا کرد یا غیرطبیعی شد، حتماً باید دامپزشک حیوان را معاینه کند.

۲. سگ‌ها هر چند وقت یک‌بار پریود می‌شوند؟

به‌طور معمول سگ‌ها سالانه دو بار (هر ۶ تا ۸ ماه یک‌بار) فحلی را تجربه می‌کنند. البته نژادهای کوچک ممکن است سه بار در سال پریود شوند، در حالی‌که نژادهای بزرگ معمولاً فقط یک بار در سال چرخه‌ی فحلی دارند.

۳. آیا پریودی برای سگ دردناک است؟

نه به اندازه‌ی انسان‌ها، اما ممکن است باعث ناراحتی خفیف، بی‌قراری یا تغییر خلق‌وخو شود. برخی سگ‌ها ممکن است در ناحیه‌ی شکم احساس حساسیت داشته باشند یا بیشتر بخوابند. ایجاد محیطی آرام و گرم، تغذیه سبک و نوازش ملایم می‌تواند به کاهش استرس و ناراحتی کمک کند.

۴. آیا می‌توان سگ را هنگام پریودی به بیرون برد؟

بله، اما با احتیاط کامل. در این دوران، سگ ماده بوی خاصی از خود منتشر می‌کند که سگ‌های نر را از فاصله‌ی دور جذب می‌کند. حتماً از قلاده استفاده کنید، اجازه ندهید سگ بدون کنترل آزادانه حرکت کند و از محل‌هایی که سگ‌های نر زیاد هستند دوری کنید.

۵. آیا باید سگم را بعد از اولین پریودی عقیم کنم؟

بیشتر دامپزشکان توصیه می‌کنند بعد از اولین یا دومین پریودی عمل عقیم‌سازی انجام شود. عقیم‌سازی قبل از اولین پریود می‌تواند احتمال بروز سرطان پستان و عفونت‌های رحمی را تا حد زیادی کاهش دهد. با این حال، بهترین زمان دقیق باتوجه به نژاد، وزن و شرایط بدنی سگ باید توسط دامپزشک تعیین شود.