گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها

چرا گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها خطرناک است؟

گرمازدگی (Heatstroke) یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که زمانی رخ می‌دهد که دمای بدن سگ یا گربه از حد طبیعی (38-39 درجه سانتی‌گراد) فراتر رفته و به بیش از 40.5 درجه برسد. در این حالت، بدن حیوان نمی‌تواند گرما را به‌طور مؤثر دفع کند، که می‌تواند به آسیب‌های جدی به مغز، قلب، کلیه‌ها یا حتی مرگ منجر شود. برخلاف انسان‌ها که از طریق تعریق خنک می‌شوند، سگ‌ها عمدتاً از طریق له‌له زدن و کف پاها گرما را دفع می‌کنند، و گربه‌ها حتی کمتر از این مکانیزم استفاده می‌کنند، که آن‌ها را در برابر گرما آسیب‌پذیرتر می‌سازد. عواملی مانند دمای بالای محیط، رطوبت زیاد، یا رها کردن حیوان در خودروی پارک‌شده می‌توانند خطر گرمازدگی را افزایش دهند.

علائم گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها

شناخت علائم گرمازدگی اولین قدم برای نجات حیوان خانگی شماست. این علائم ممکن است به‌سرعت ظاهر شوند و نیاز به اقدام فوری دارند. علائم بسته به گونه حیوان و شدت گرمازدگی متفاوت هستند، اما برخی نشانه‌ها مشترکند.

علائم شایع در سگ‌ها

سگ‌ها به دلیل فعالیت زیاد و ناتوانی در تعریق مؤثر، علائم واضح‌تری از گرمازدگی نشان می‌دهند:

له‌له زدن شدید و مداوم: تنفس سریع و سنگین که حتی در سایه متوقف نمی‌شود، نشانه تلاش بدن برای خنک شدن است.
بی‌حالی و ضعف عمومی: سگ ممکن است روی زمین دراز بکشد، بی‌تفاوت به نظر برسد یا نتواند به‌خوبی راه برود.
استفراغ یا اسهال: این علائم به دلیل استرس حرارتی یا آسیب به دستگاه گوارش ظاهر می‌شوند و گاهی با خون همراه هستند.

اسهال در سگ‌ها

لثه‌های غیرعادی: لثه‌ها ممکن است قرمز تیره (به دلیل افزایش جریان خون) یا رنگ‌پریده (به دلیل شوک) شوند.
افزایش ضربان قلب: ضربان قلب سریع و نامنظم که با لمس قفسه سینه یا نبض قابل تشخیص است.

علائم شایع در گربه‌ها

گربه‌ها به دلیل رفتار مخفیانه، ممکن است علائم گرمازدگی را دیرتر نشان دهند:

تنفس با دهان باز: برخلاف حالت عادی گربه‌ها، تنفس دهانی نشانه‌ای غیرمعمول و جدی است.
ترشح بزاق زیاد: گربه ممکن است به دلیل تلاش برای خنک شدن، بزاق زیادی تولید کند.
بی‌قراری یا مخفی شدن: گربه‌ها ممکن است در مکان‌های غیرعادی (مانند زیر مبل یا داخل کمد) پنهان شوند تا از گرما فرار کنند.
لرزش یا عدم تعادل: نشانه‌ای از تأثیر گرما بر سیستم عصبی.
دمای بدن بالا: دمای بالای 40 درجه سانتی‌گراد (اندازه‌گیری با دماسنج مقعدی) تأییدکننده گرمازدگی است.

علائم اورژانسی

اگر گرمازدگی درمان نشود، علائم شدیدتری ظاهر می‌شوند که نیاز به مداخله فوری دارند:

تنفس سریع یا نامنظم: نشانه نارسایی تنفسی یا کاهش اکسیژن.
تشنج یا غش: به دلیل آسیب به مغز ناشی از گرمای بیش از حد.
خونریزی داخلی: خون در ادرار، مدفوع یا استفراغ به دلیل آسیب به رگ‌ها یا اندام‌ها.
کما یا کاهش هوشیاری: نشانه‌ای از پیشرفت به مرحله بحرانی.

نکته کلیدی: اگر دمای بدن حیوان به 41 درجه سانتی‌گراد یا بالاتر برسد، هر دقیقه تأخیر می‌تواند خطر مرگ را افزایش دهد. فوراً حیوان را به دامپزشک برسانید.

عوامل خطر گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها

درک عوامل خطر به شما کمک می‌کند تا از بروز گرمازدگی جلوگیری کنید. برخی حیوانات و شرایط محیطی خطر را افزایش می‌دهند:

نژادهای پرخطر: سگ‌های براکیسفالیک (پوزه‌کوتاه) مانند بولداگ، پاگ، بوستون تریر و گربه‌های پرشین یا هیمالین به دلیل مشکلات تنفسی در معرض خطر بیشتری هستند.

انواع نژادهای آپارتمانی در سگ ها

سن و وضعیت سلامت: توله‌سگ‌ها، بچه‌گربه‌ها، حیوانات مسن، چاق یا دارای بیماری‌های زمینه‌ای (مانند بیماری قلبی، دیابت یا مشکلات تنفسی) حساس‌ترند.
محیط‌های خطرناک: خودروهای پارک‌شده (حتی با پنجره نیمه‌باز)، حیاط بدون سایه، یا اتاق‌های بدون تهویه می‌توانند دما را به‌سرعت بالا ببرند.
فعالیت شدید: دویدن، بازی یا ورزش در گرما، به‌ویژه بین ساعات 11 صبح تا 4 بعدازظهر، خطر گرمازدگی را افزایش می‌دهد.
رطوبت بالا: رطوبت بیش از 60% توانایی له‌له زدن برای خنک شدن را کاهش می‌دهد، زیرا تبخیر رطوبت از زبان و دهان کند می‌شود.
عدم دسترسی به آب: کم‌آبی باعث کاهش توانایی بدن برای تنظیم دما می‌شود.

تشخیص گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها

تشخیص گرمازدگی معمولاً بر اساس علائم بالینی و شرایط محیطی انجام می‌شود، اما آزمایش‌های دامپزشکی برای تأیید و بررسی آسیب‌های داخلی ضروری هستند:

نشانه‌های خطرناک بیماری در سگ و گربه؛ ۱۵ علامت که نباید نادیده بگیرید!

اندازه‌گیری دمای بدن: استفاده از دماسنج مقعدی دیجیتال برای تأیید دمای بالای 40.5 درجه سانتی‌گراد. این ساده‌ترین و سریع‌ترین روش تشخیص است.
معاینه بالینی: دامپزشک ضربان قلب، تنفس، رنگ لثه‌ها و سطح هوشیاری حیوان را بررسی می‌کند.
آزمایش خون: برای ارزیابی آسیب به اندام‌ها (مانند افزایش آنزیم‌های کبدی یا کلیوی)، کم‌آبی و اختلالات الکترولیتی (مانند کاهش پتاسیم یا سدیم).
آزمایش ادرار: برای بررسی خونریزی داخلی، آسیب کلیوی یا عفونت.
تصویربرداری: در موارد شدید، رادیوگرافی یا سونوگرافی برای شناسایی آسیب به ریه‌ها، قلب یا روده‌ها.

تشخیص تفریقی: بیماری‌هایی مانند مسمومیت، تشنج ناشی از صرع، عفونت‌های سیستمیک (مانند لپتوسپیروز) یا هیپوگلیسمی باید توسط دامپزشک رد شوند.

اقدامات اولیه در گرمازدگی

اگر مشکوک به گرمازدگی هستید، اقدامات اولیه می‌توانند حیوان را تا رسیدن به دامپزشک تثبیت کنند. این اقدامات باید سریع اما با دقت انجام شوند:

انتقال به محیط خنک: حیوان را فوراً به سایه، اتاقی با تهویه مطبوع یا نزدیک پنکه ببرید. از قرار دادن حیوان در معرض باد مستقیم کولر خودداری کنید، زیرا می‌تواند باعث شوک شود.
خنک کردن تدریجی:
- حوله‌های مرطوب با آب خنک (نه یخ) را روی شکم، زیربغل، کشاله ران و پشت گردن قرار دهید.
- از الکل برای مالیدن روی پوست استفاده کنید (با احتیاط و در مقادیر کم) تا تبخیر سریع‌تر گرما را تسهیل کند.
- پنکه یا جریان هوای ملایم به خنک شدن کمک می‌کند.
دادن آب خنک: اگر حیوان هوشیار است و می‌تواند قورت دهد، مقدار کمی آب خنک (نه یخ‌زده) بدهید. از اجبار به نوشیدن خودداری کنید.
اندازه‌گیری دمای بدن: هر 5 دقیقه دما را با دماسنج مقعدی چک کنید. وقتی دما به 39 درجه رسید، خنک کردن را متوقف کنید تا از هیپوترمی جلوگیری شود.

هشدار مهم: از آب یخ، حمام یخ یا غوطه‌ور کردن کامل حیوان در آب سرد خودداری کنید، زیرا باعث انقباض عروق و بدتر شدن وضعیت می‌شود. همیشه پس از اقدامات اولیه به دامپزشک مراجعه کنید.

درمان گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها

درمان گرمازدگی یک فرآیند تخصصی است که باید در کلینیک دامپزشکی انجام شود تا از آسیب‌های دائمی به اندام‌ها جلوگیری شود:

مایع‌درمانی وریدی: تزریق محلول‌های رینگر لاکتات یا نرمال سالین برای جبران کم‌آبی، تنظیم الکترولیت‌ها و بهبود گردش خون. این مهم‌ترین بخش درمان است.
اکسیژن‌درمانی: برای حیواناتی که مشکلات تنفسی دارند یا در شوک هستند، اکسیژن از طریق ماسک یا قفس اکسیژن تأمین می‌شود.
داروهای ضدالتهاب: کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزولون یا دگزامتازون برای کاهش التهاب مغزی یا آسیب اندام‌ها، با دوزهای کنترل‌شده.
مدیریت تشنج: داروهایی مانند دیازپام یا لوِتیراستام در صورت بروز تشنج ناشی از آسیب مغزی.
آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت مشکوک بودن به عفونت‌های ثانویه (مانند آسپیراسیون استفراغ)، داروهایی مانند آموکسی‌سیلین تجویز می‌شود.
نظارت بر اندام‌ها: آزمایش‌های مکرر خون و ادرار برای بررسی عملکرد کبد، کلیه‌ها و قلب در طول دوره نقاهت.

مدت درمان: بسته به شدت گرمازدگی، حیوان ممکن است 1-5 روز در بیمارستان دامپزشکی بماند و تا چند هفته نیاز به مراقبت خانگی داشته باشد.

پیشگیری از گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها

پیشگیری از گرمازدگی با اقدامات ساده اما مؤثر امکان‌پذیر است. این راهکارها به شما کمک می‌کنند تا پت خود را در روزهای گرم ایمن نگه دارید:

اقدامات محیطی

تهویه مناسب: اطمینان حاصل کنید که خانه، قفس یا محل استراحت حیوان دارای جریان هوای خنک است. کولر یا پنکه با فاصله مناسب می‌تواند مؤثر باشد.
دسترسی به سایه و آب: همیشه آب تازه و خنک در دسترس باشد. در فضای باز، سایه‌بان یا مکان‌های خنک فراهم کنید.
اجتناب از خودرو: هرگز سگ یا گربه را در خودروی پارک‌شده رها نکنید، حتی برای چند دقیقه. دمای داخل خودرو می‌تواند در عرض 10 دقیقه به 50 درجه سانتی‌گراد برسد.
زمان‌بندی فعالیت: پیاده‌روی، بازی یا ورزش را به صبح زود (قبل از 10 صبح) یا عصر (بعد از 6 عصر) موکول کنید تا از اوج گرما اجتناب شود.

اقدامات مراقبتی

کوتاه کردن مو: برای سگ‌ها یا گربه‌های موبلند، کوتاه کردن مو به خنک ماندن کمک می‌کند. از تراشیدن کامل پوست خودداری کنید، زیرا پوست را در برابر آفتاب آسیب‌پذیر می‌کند.
تشک‌های خنک‌کننده: تشک‌های ژلی یا خنک‌کننده برای استراحت حیوان در روزهای گرم بسیار مفید هستند.
نظارت بر نژادهای پرخطر: نژادهای پوزه‌کوتاه مانند پاگ، بولداگ، پرشین یا هیمالین نیاز به توجه بیشتری دارند، زیرا تنفس آن‌ها در گرما دشوارتر است.
آموزش صاحبان: یادگیری علائم اولیه گرمازدگی و داشتن دماسنج مقعدی دیجیتال در خانه برای اندازه‌گیری دمای بدن ضروری است.

رژیم غذایی

هیدراتاسیون: افزودن آب به غذای خشک یا کنسروی باعث افزایش مصرف مایعات می‌شود. می‌توانید یخ‌های کوچک حاوی آب‌گوشت کم‌نمک به‌عنوان تشویقی بدهید.
میوه‌های خنک‌کننده: تکه‌های کوچک هندوانه، خیار یا سیب (بدون دانه) در روزهای گرم به هیدراتاسیون و خنک شدن کمک می‌کنند.
غذای سبک: در تابستان، غذاهای کم‌چرب و آسان‌هضم (مانند کنسروهای دامپزشکی Hill’s i/d) فشار متابولیکی را کاهش می‌دهند.

شرایط نگهداری در زمان گرمازدگی

اگر حیوان شما دچار گرمازدگی شده، شرایط نگهداری مناسب می‌تواند به بهبودی کمک کند:

محیط خنک و آرام: دمای 20-24 درجه سانتی‌گراد با تهویه مناسب و بدون جریان هوای مستقیم کولر. یک پنکه ملایم می‌تواند مفید باشد.
نظارت مستمر: دمای بدن، تنفس و رفتار حیوان را هر 1-2 ساعت بررسی کنید. هرگونه تغییر غیرعادی (مانند تشنج یا بی‌حالی شدید) را به دامپزشک گزارش دهید.
تمیزکاری منظم: ظروف آب و غذا و بستر حیوان را روزانه تمیز کنید تا از عفونت در دوره نقاهت جلوگیری شود.
محدود کردن فعالیت: حداقل 1-2 هفته پس از بهبودی، از ورزش یا فعالیت شدید خودداری کنید تا بدن حیوان فرصت بازسازی داشته باشد.

نکات خانگی برای مراقبت بهتر

دماسنج دیجیتال: یک دماسنج مقعدی دیجیتال در خانه داشته باشید تا دمای بدن حیوان را به‌سرعت بررسی کنید.

حوله‌های فیریز شده: چند حوله کوچک را در فریزر با آب مرطوب نگه دارید تا در مواقع اضطراری برای خنک کردن پت خود از آن استفاده شوند.
آب‌فشان ملایم: برای سگ‌ها، اسپری آب ولرم می‌تواند به خنک شدن کمک کند، اما از خیس کردن بیش از حد پرهیز کنید. درنظر داشته باشید که گربها از این کار لذت نمیبرند
تشویقی‌های یخ‌زده: مکعب‌های یخ حاوی آب‌گوشت کم‌نمک یا تکه‌های میوه یخ‌زده (مانند هندوانه) برای تحریک هیدراتاسیون و خنک شدن عالی هستند.
فضای امن برای گربه‌ها: جعبه‌ها یا مکان‌های خنک و ساکت برای گربه‌ها فراهم کنید تا در روزهای گرم احساس امنیت کنند.

سؤالات رایج (FAQ)

گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها چیست و چگونه رخ می‌دهد؟

گرمازدگی زمانی رخ می‌دهد که دمای بدن حیوان از 40.5 درجه سانتی‌گراد فراتر رود و بدن نتواند گرما را دفع کند. این مشکل معمولاً به دلیل گرمای محیط، رطوبت بالا یا فعالیت شدید ایجاد می‌شود.

علائم اولیه گرمازدگی چیست؟

علائمی مانند له‌له زدن شدید در سگ‌ها، تنفس با دهان باز در گربه‌ها همچنین بی‌حالی، استفراغ، لثه‌های قرمز یا رنگ‌پریده و افزایش ضربان قلب. میتوند نشانه ای برای بروز گرما زدگی باشد.

چگونه از گرمازدگی پیشگیری کنیم؟

تهویه مناسب، دسترسی به آب تازه و سایه، اجتناب از فعالیت در ساعات گرم روز و نظارت بر نژادهای پرخطر بهترین روش‌های پیشگیری هستند.

آیا می‌توانم گرمازدگی را در خانه درمان کنم؟

اقدامات اولیه مانند خنک کردن با آب ولرم ضروری است، اما درمان کامل باید توسط دامپزشک انجام شود تا از آسیب‌های داخلی جلوگیری شود.

چه حیواناتی بیشتر در معرض گرمازدگی هستند؟

نژادهای پوزه‌کوتاه (مانند بولداگ، پرشین)، حیوانات چاق، مسن یا دارای بیماری‌های زمینه‌ای در معرض خطر بیشتری هستند.

آیا گرمازدگی در خوکچه هندی یا عروس هلندی هم رخ می‌دهد؟

بله، خوکچه هندی و عروس هلندی به گرما حساس‌اند و باید در دمای 18-24 درجه سانتی‌گراد و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شوند.

در پایان…

گرمازدگی در سگ‌ها و گربه‌ها یک وضعیت خطرناک اما قابل پیشگیری است که با آگاهی و مراقبت می‌توان از آن اجتناب کرد. با فراهم کردن محیط خنک، نظارت دقیق بر علائم اولیه، و اقدام سریع در صورت بروز مشکل، می‌توانید حیوان خانگی خود را از این خطر جدی محافظت کنید. روزهای گرم تابستان نباید مانع شادی و سلامتی پت شما شوند. با عشق، دانش و توجه، می‌توانید زندگی ایمن و پرنشاطی برای دوست چهارپا یا پرنده خود بسازید!

Heatstroke in dogs and cats – prevention, symptoms and

📞 برای دریافت مشاوره اختصاصی و راهکارهای بیشتر، با دامپزشکان ما تماس بگیرید:
۰۹۱۲۴۳۳۳۰۷۹