با بیش از یک دهه تجربه تخصصی در حوزه مراقبت از حیوانات خانگی، ما در این سایت به عنوان مرجعی معتبر، دانش علمی و عملی خود را برای کمک به صاحبان تازهکار توله سگ به اشتراک میگذاریم. اگر شما هم جزو کسانی هستید که با مشکل گاز گرفتن توله سگ مواجه شدهاید. این مقاله دقیقاً برای شماست.
ما از صفر تا صد همه جنبههای این موضوع از دلایل طبیعی و غیرطبیعی تا راهحلهای کاربردی، آموزشهای گامبهگام و حتی زمان مناسب برای کمک حرفهای را پوشش میدهیم . این محتوا بر پایه دانش دامپزشکی، روانشناسی حیوانات و تجربیات واقعی صاحبان سگ تدوین شده. تا شما بتوانید بدون هیچ پیشزمینهای، همه چیز را یاد بگیرید و رابطهای سالم با دوست چهارپای خود برقرار کنید.
چرا گاز گرفتن توله سگ رفتاری طبیعی است؟
گاز گرفتن در توله سگ یکی از رفتارهای ذاتی و ضروری برای رشد آنهاست .که ریشه در غرایز طبیعی دارد. تصور کنید یک نوزاد انسانی که همه چیز را با دهان خود لمس میکند تا جهان اطراف را بشناسد. توله سگ نیز دقیقاً همین کار را انجام میدهد. دهان برای توله سگ مانند دست برای انسان عمل میکند. و از طریق دهان، بافتها، اشیا و حتی افراد را کاوش میکند.
این رفتار معمولاً از سن ۳ تا ۶ هفتگی شروع میشود و تا پایان دوره دندان درآوردن ادامه مییابد.
در طبیعت، توله سگها با خواهر و برادرهای خود از طریق دهان بازی میکنند که این امر به آنها کمک میکند تا مهارتهای اجتماعی را بیاموزند و مرزهای رفتاری را درک کنند. باجداسازی زودتر از موعد توله سگ از مادر و خواهربرادرانش، این یادگیری ناقص واین عارضه شدیدتر شود.
علاوه بر کاوش محیط، گاز گرفتن راهی برای تعامل اجتماعی است.
در لانه، توله سگها با نیش به یکدیگر، یاد میگیرند که چقدر فشار وارد تا آسیبی نرسد . این مفهوم به عنوان bite inhibition شناخته میشود. وقتی یک توله خیلی محکم گاز میگیرد، دیگری جیغ میکشد و بازی را قطع میکند، که این بازخورد طبیعی به توله میآموزد تا فک خود را کنترل کند.
در خانه، اگر صاحب واکنش مناسبی نشان ندهد، این یادگیری مختل میشود. همچنین، حس خارش لثه در دوران رشد دندانها (معمولاً بین ۳ تا ۷ ماهگی) باعث میشود توله سگ برای تسکین درد، هر چیزی را گاز بگیرد. این خارش شبیه به دندان درآوردن نوزادان است و اگر اسباببازی مناسبی فراهم نشود، دستها یا مبلمان هدف میشوند.
این رفتار طبیعی نه تنها برای رشد جسمی بلکه برای توسعه روانی توله سگ ضروری است.
بدون گاز و بازی دهانی، سگ ممکن است در بزرگسالی مهارتهای اجتماعی ضعیفی داشته باشد و حتی به سمت رفتارهای تهاجمی برود. با این حال، صاحبان باید این رفتار را هدایت کنند تا به عادت بد تبدیل نشود. برای مثال، در نژادهایی مانند لابرادور یا گلدن رتریور که دهان بزرگی دارند، این رفتار برجستهتر است، اما در همه نژادها وجود دارد.
درک این نکته که این عمل نشانهای از بیماری یا خصومت نیست، بلکه بخشی از فرآیند یادگیری است، به صاحبان کمک میکند تا با آرامش برخورد کنند. در نهایت، با آموزش مناسب، این مرحله گذرا خواهد بود و سگ شما به یک همراه آرام تبدیل میشود.
علاوه بر جنبههای زیستی، عوامل محیطی نیز در طبیعی بودن این رفتار نقش دارند.
توله سگ در محیط جدید خانه، با محرکهای جدید روبرو وگاز راهی برای آزمایش ایمنی آنهاست. اگر توله از محیطی پراسترس آمده باشد، این رفتار تشدید میشود، اما همچنان طبیعی است. صاحبان باید محیطی امن فراهم کنند تا توله بدون ترس کاوش کند. این درک جامع از رفتار طبیعی، پایهای برای اصلاح آن است و نشان میدهد چرا صبر و آموزش مداوم کلیدی هستند.

۵ دلیل اصلی گاز گرفتن تولهسگها
در این بخش، به عمق دلایل واقعی این عمل میپردازیم و هر کدام را به طور جداگانه بررسی میکنیم. این دلایل ترکیبی از عوامل طبیعی، تربیتی و محیطی هستند و درک آنها کلید اصلاح رفتار است.
برای هر دلیل، رفتارهای قابل مشاهده در سگ را توصیف میکنیم .و توضیح میدهیم چرا منشأ آن طبیعی یا تربیتی است. این تحلیل بر پایه دانش دامپزشکی و روانشناسی حیوانات است. تا شما بتوانید تشخیص دهید مشکل از کجاست و چگونه حل شود.
اولین دلیل گاز گرفتن توله سگ :
درد ناشی از رویش دندانها یکی از شایعترین دلایل گاز گرفتن در توله سگ است و کاملاً طبیعی است. بین ۳ تا ۶ ماهگی، دندانهای شیری جای خود را به دندانهای دائمی میدهند و این فرآیند با خارش و درد لثه همراه است.
توله سگ برای تسکین این درد، هر چیزی را گاز میگیرد. از جمله دستها، پا یا اشیا. رفتار مشاهدهشده شامل جویدن مداوم، آبریزش دهان و تمرکز روی اشیای نرم است. این منشأ زیستی دارد و اگر اسباببازی جویدنی فراهم نشود، این عمل شدیدتر میشود. برای تشخیص، توجه به اینکه آیا این رفتار با ماساژ لثه حل میشود یا نه.
دومین دلیل :
بازیگوشی و یادگیری کنترل قدرت فک (Bite Inhibition) – توله سگها ذاتاً بازیگوش هستند و گاز بخشی از بازی آنهاست. این رفتار طبیعی است و به آنها کمک میکند تا یاد بگیرند چقدر فشار وارد کنند بدون آسیب.
رفتارهای مشاهدهشده شامل گاز ملایم در حین بازی، پریدن و تعقیب است. اگر توله با خواهرانش بازی نکرده باشد، این یادگیری ناقص است و گاز گرفتن محکمتر میشود. منشأ آن تربیتی-اجتماعی است و با آموزش میتوان کنترل کرد. بدون دخالت صاحب، ممکن است به عادت تبدیل شود.
سومین دلیل:
استرس یا ترس از محیط جدید – وقتی توله سگ به خانه جدید میآید، محیط ناآشنا باعث استرس میشود و گاز راهی برای دفاع است. این دلیل غیرطبیعی نیست، اما اگر طولانی شود، مشکلساز است. رفتارها شامل گاز هنگام نزدیک شدن افراد ناشناس، پنهان شدن یا لرزیدن است. منشأ آن محیطی است و با معرفی تدریجی محرکها حل میشود. اگر توله از محیطی پرهرجومرج آمده باشد، این رفتار شدیدتر است.
چهارمین دلیل :
جلب توجه و واکنش از صاحب از دیگر دلایل مهم است.بخاطر اینکه توله سگها اگر با گاز باعث واکنش شما شود. آن را تکرار میکنند. این دلیل تربیتی و رفتارها شامل گاز برای شروع بازی یا در زمان تنهایی میباشد. منشأ آن کمبود توجه و با بی توجهی اصلاح میشود. اگر صاحب ناخواسته تشویق کند، رفتار تقویت میشود.
پنجمین دلیل :
عدم آموزش صحیح و تخلیه انرژی ناکافی ، به این رفتار تبدیل میشود. این دلیل تربیتی است و رفتارها شامل گاز پس از بیحرکتی طولانی است. منشأ آن عدم فعالیت است و با پیادهروی روزانه حل میشود.
هر کدام از این دلایل را میتوان با مشاهده رفتار توله تشخیص داد و راهحلهای خاص اعمال کرد. این تحلیل جامع به شما کمک میکند تا مشکل را ریشهیابی کنید و از تبدیل شدن به عادت جلوگیری نمایید.
رفتار درست صاحب هنگام گاز گرفتن توله سگ
رفتار صاحب در لحظه گاز توله سگ تعیینکننده موفقیت در اصلاح است. واکنش شدید مانند فریاد یا تنبیه فیزیکی اشتباه است زیرا توله را میترساند و ممکن است رفتار را تشدید کند یا اعتماد را از بین ببرد. به جای آن، با آرامش اما قاطع برخورد کنید تا سگ بفهمد رفتار نامناسب است بدون ایجاد ترس. روش “No Bite” شامل بیان کلمه “نه” با لحن محکم و قطع فوری تعامل است.
مثلاً اگر توله دست شما را گاز گرفت، از عبارت “نه گاز نگیر”استفاده و دست را آرام بکشید. سپس چند دقیقه نادیده بگیرید. این شرطیسازی منفی طبیعی است و شبیه به رفتار خواهران و برادران توله عمل میکند.
زمانبندی کلیدی است:
دستور را دقیقاً در لحظه گاز بدهید تا سگ ارتباط برقرار کند. لحن باید جدی اما آرام باشد، نه عصبانی، زیرا سگها به تن صدا حساس هستند. نکته مهم: بازی را فوراً قطع کنید. اگر در حال بازی هستید، بلند شوید و اتاق را ترک تا توله بفهمد این رفتار باعث پایان لذت میشود. این روش “Ignore Training” نام دارد و برای توله های زیر ۶ ماه بسیار مؤثر است. تکرار مداوم این رفتار، سگ را مشروط تا نیش را با فقدان توجه مرتبط کند.
علاوه بر این، صاحب باید مدل رفتاری باشد. اگر آرام بمانید، توله هم آرام میشود. از تشویق ناخواسته مانند خندیدن اجتناب کنید. اگر توله از ترس گاز میگیرد. ابتدا علت را برطرف کنید سپس آموزش دهید. این رویکرد علمی بر پایه اصول روانشناسی حیوانات است و نتایج بلندمدت دارد.
در موارد تکراری، ثبت رفتارها کمک میکند تا الگوها را ببینید.
مثلاً اگر گاز بعد از غذا رخ میدهد، ممکن است به گرسنگی مرتبط باشد. صبر کلیدی است؛ تغییرات یکشبه رخ نمیدهد، اما با ثبات، رفتار اصلاح میشود.

روشهای آموزش و اصلاح گاز گرفتن تولهسگ
گاز گرفتن در تولگی رفتاری طبیعی است.اما اگر از همین دوران به درستی کنترل نشود. در بزرگسالی میتواند به عادت خطرناک و غیرقابلکنترل تبدیل شود. هدف در این مرحله سرکوب رفتار نیست، بلکه جهتدهی درست به غریزه طبیعی سگ است. برای این کار باید با درک علمی از روان و فیزیولوژی حیوان، آموزش را مرحلهبهمرحله انجام دهی.
۱. استفاده از اسباببازی مخصوص جویدن (Chew Toys)
در دوران رویش دندانها، لثههای تولهسگ دچار خارش و درد میشوند. در نتیجه، سگ هر چیزی مانند دست صاحب یا مبلمان خانه را برای تسکین درد میجود .
بهترین کار این است که راه درست رفع این نیاز را آموزش دهید.
روش صحیح استفاده:
-
چند نوع اسباببازی با بافتهای مختلف (پارچهای، لاستیکی، فریزری) تهیه کن.
-
هر بار که سگ قصد گاز از دستت را داشت. بلافاصله آن را به سمت اسباببازی هدایت کن و بگو: “بازی کن” یا “اینو بجو”.
-
زمانی که شروع به جویدن اسباببازی کرد، او را تشویق و نوازش کن تا ارتباط مثبت بین گاز و پاداش شکل بگیرد.
💡 نکته دامپزشکی: اسباببازی جویدنی علاوه بر تخلیه انرژی، به تمیزی دندان و رشد سالم فک هم کمک میکند.

۲. آموزش کنترل فشار دهان (Bite Inhibition Training)
در دنیای سگها، تولهها هنگام بازی همدیگر را گاز میگیرند. وقتی یکی از آنها بیش از حد فشار دهد، تولهی دیگر جیغ میکشد و بازی متوقف میشود. همین الگو را باید در خانه تکرار کنی.
روش اجرا:
-
اگر تولهات دستت را گاز گرفت، بدون فریاد، فقط بگو “اوه!” با لحنی کوتاه و قاطع و فوراً بازی را متوقف کن.
-
چند ثانیه با او حرف نزن و نگاهش نکن. این کار به او یاد میدهد که گاز مساوی با از دست دادن توجه و بازی است.
-
وقتی آرام شد یا دوباره رفتار ملایم نشان داد، با مهربانی بازی را ادامه بده.
🎯 هدف: یاد دادن “کنترل شدت گاز” بدون ترس یا تنبیه فیزیکی.
۳. استفاده از روش “توقف بازی” (Time-out Training)
گاهی تولهها بیشفعالتر از حد معمول هستند .و حتی بعد از هشدار، این رفتار را ادامه میدهند. در این حالت باید از روش توقف بازی استفاده شود.
چطور انجام بده:
-
بلافاصله بعد از گاز، از اتاق بیرون برو یا پشتت را برگردان.
-
هیچ ارتباط چشمی یا کلامی نداشته باش.
-
بعد از ۳۰ تا ۶۰ ثانیه، برگرد و دوباره تعامل را شروع کن.
این روش ساده اما بسیار مؤثر است. چون تولهسگها از بیتوجهی صاحب تنفر دارند .و یاد میگیرند که گاز گرفتن باعث از بین رفتن توجه میشود.
💬 نکته رفتاری: ثبات در اجرای این تمرین مهمتر از شدت آن است. اگر یکبار واکنش نشان دهی و بار دیگر بیتفاوت باشی، یادگیری ناقص میماند.
۴. تخلیه انرژی فیزیکی و ذهنی روزانه
بسیاری از رفتارهای مربوط به گاز، در واقع ناشی از انرژی انباشتهشده هستند. تولهسگی که پیادهروی، بازی یا تمرین ذهنی کافی ندارد. انرژیاش را با گاز تخلیه میکند.
راهکارها:
-
حداقل ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پیادهروی سبک روزانه (با احتیاط در سن پایین).
-
بازیهای فکری ساده مثل پنهان کردن تشویقیها.
-
تمرین فرمانهای پایه مثل “بشین”، “بمون”، “نه” که تمرکز ذهنی ایجاد میکنند.
یادآوری: خستگی سالم بهترین ضد گاز گرفتن است! سگی که ذهن و بدنش درگیر فعالیت مثبت باشد، دیگر نیازی به تخلیه از راه گاز گرفتن ندارد.
شرطیسازی مثبت و پاداشدهی هوشمندانه
سگها رفتارهایی را تکرار میکنند که برایشان نتیجهی مثبت دارد. پس باید یاد بگیرند که رفتار درست باعث تشویق میشود. نه زمانی که گاز میگیرند.
چطور انجام بده:
-
هر زمان توله در زمان بازی آرام ماند یا فقط با زبان و بینی تماس برقرار کرد، فوراً او را تشویق کن.
-
از تشویقیهای کوچک و کمکالری استفاده کن تا تمرکز از بین نرود.
-
صدای شاد و لبخند صاحب، خودش یک پاداش عاطفی بزرگ است.
💡 نکته طلایی: آموزش موفق یعنی هدایت رفتار، نه اجبار آن. صبر، ثبات و تکرار کلید موفقیتاند.
⚠️ هشدار مهم:
از فریاد، اسپری آب، ضربه، یا تنبیه فیزیکی بههیچوجه استفاده نکن. این روشها ممکنه در کوتاهمدت این رفتار توله را متوقف کنند. اما در بلندمدت باعث افزایش اضطراب، بیاعتمادی و پرخاشگری واقعی میشود.
چه زمانی باید به مربی یا دامپزشک مراجعه کرد؟
عارضه گاز در تولگی تا حدی طبیعی است. اما اگر شدت، زمان یا نوع آن از حالت بازیگوشی خارج شود. دیگر فقط با تمرینهای خانگی اصلاح نمیشود.
در چنین شرایطی لازم است علت اصلی رفتار از نظر رفتاری، روانی یا حتی جسمی توسط یک متخصص بررسی شود.
1. وقتی گاز گرفتن توله سگ همراه با نشانههای پرخاشگری است
اگر تولهسگ هنگام گاز:
-
غرش میکند (Growling)
-
گوشها را به عقب میچسباند یا دندانها را نشان میدهد
-
یا بدنش سفت میشود و حالت حمله به خود میگیرد
این دیگر رفتار بازیگونه نیست.لکه نشانه آغاز پرخاشگری دفاعی یا تسلطجویانه است.
در چنین شرایطی،فوراً با یک مربی رفتارشناسی سگ (Canine Behaviorist) مشورت کن. تا با روشهای علمی مثل «اصلاح رفتار با تقویت مثبت» (Positive Reinforcement) یا «اصلاح واکنش نسبت به محرکها» (Desensitization) آشنا شوی.
⚠️ اگر این نوع گاز گرفتن در سن پایین کنترل نشود، در بزرگسالی میتواند تبدیل به حمله واقعی شود.

۲. وقتی گاز گرفتن توله سگ ناشی از اضطراب یا ترس است
تولههایی که در محیطهای شلوغ یا پرتنش بزرگ میشوند، ممکن است برای دفاع از خود یا ترس از صداها و حرکات سریع، گاز بگیرند.
این نوع گاز معمولاً با علائم زیر همراه است:
-
جمع شدن بدن، دم بین پاها، لرزش یا گوشهای پایینآمده
-
وقوع این رفتار در زمان نزدیکی به او یا هنگامی که در آغوش میگیرید
در این حالت، مداخلهی مربی رفتار درمانگر ضروری است تا با تکنیکهای کاهش اضطراب (Anxiety Desensitization) و بازیهای اعتمادسازی، ترس از بین برود.
گاهی دامپزشک نیز مکملهای آرامشبخش طبیعی یا داروهای کوتاهمدت را تجویز میکند تا آموزش راحتتر انجام شود.
💡 یادآوری: سگ مضطرب، پرخاشگر نیست؛ فقط احساس ناامنی دارد. پس درمان باید احساسی و تخصصی باشد، نه تنبیهی.
۳. وقتی گاز گرفتن توله سگ همراه با درد یا مشکل فیزیکی است
گاهی علت این رفتار کاملاً جسمی است، نه رفتاری. مثلاً تولهسگ در زمان جویدن یا لمس بدنش درد دارد و برای دفاع از خودش گاز میگیرد.
علائم هشداردهنده:
-
گاز ناگهانی هنگام لمس گوش، دهان یا پا
-
واکنش به قلاده یا لمس شکم
-
بیاشتهایی یا تغییر حالت دهان (مثلاً باز نگه داشتن فک)
در این شرایط باید فوراً به دامپزشک مراجعه شود تا دهان، دندانها، گوشها و مفاصل از نظر التهاب، عفونت یا زخم بررسی شوند.
بسیاری از تولهسگها در دوران رشد ممکنه دچار التهاب لثه، گیر دندان شیری یا عفونت گوش باشند. که باعث تحریک عصبی و گاز گرفتن میشود.
🔹 تشخیص زودهنگام درد فیزیکی از مشکلات رفتاری، از آسیب جدی و عادتهای خطرناک بعدی جلوگیری میکند.
۴. وقتی آموزش خانگی جواب نمیدهد
اگر چند هفته با روشهای استاندارد مثل بیتوجهی، تشویق مثبت، توقف بازی و استفاده از اسباببازی جویدنی تمرین اما این رفتار نهتنها کمتر بلکه افزایش یافته . وقت آن است که مربی وارد عمل شود.
یک مربی حرفهای میتواند:
-
الگوی رفتاری سگ را تحلیل کند
-
بفهمد چه عاملی باعث تحریک او میشود
-
و برنامه آموزشی اختصاصی طراحی کند که متناسب با نژاد، سن و محیط زندگی سگ باشد
💬 نکته: نژادهایی مثل ژرمن شپرد، مالینویز یا تریرها نیاز به آموزش دقیقتری دارند چون ذاتاً انرژی و تحریکپذیری بیشتری دارند.
وقتی گاز گرفتن توله سگ ها به انسان یا حیوان دیگر آسیب میزند
آخرین و مهمترین نشانه:
اگر تولهسگ پوست را پاره یا حیوان دیگر را زخمی کند. دیگر نباید آموزش در خانه ادامه یابد.
در این مرحله احتمالاً سگ دچار اختلال رفتاری عمیقتر است که نیازمند بررسی حرفهای از سوی دامپزشک رفتاری (Veterinary Behaviorist) یا مربی دارای گواهی رسمی است.
⚠️ تأخیر در مراجعه، میتواند منجر به تثبیت رفتار پرخاشگرانه شود و اصلاح آن را چندین برابر سختتر کند.
سؤالات متداول درباره گاز گرفتن تولهسگها
۱. آیا اینکه توله گاز میگیرند طبیعی است؟
بله، تا حد زیادی رفتاری طبیعی و بخشی از فرآیند یادگیری اجتماعی در تولهسگهاست.
تولهها با گاز و دندان بازی میکنند.میزان قدرت فک خود را میسنجند و مرزهای رفتاری را یاد میگیرند.
اما اگر این رفتار همراه با غرش، خشونت یا آسیب فیزیکی باشد، دیگر رفتاری طبیعی نیست و باید اصلاح شود.
۲. آیا گاهی دلیل گاز توله سگ به خاطر درآوردن دندانهاست؟
بله، یکی از شایعترین دلایل این رفتار در سن ۳ تا ۶ ماهگی، درد لثه و خارش ناشی از رشد دندانهای دائمی است.
در این دوران توله برای تسکین درد، هر چیزی از دست تا کفش و مبلمان را میجود .
برای کمک به او:
-
از اسباببازیهای مخصوص دنداندرآوردن استفاده کن.
-
تکههای یخ یا اسباببازی یخزده به او بده تا التهاب لثه کمتر شود.
🚫 هرگز از تنبیه یا فریاد برای جلوگیری از این رفتار استفاده نکن. چون باعث ترس و اضطراب میشود.
۳. از کجا متوجه گاز توله سگ ام از سر بازی یا پرخاشگری بشوم؟
نشانهها کلید تشخیص هستند
-
اگر بدنش ریلکس، دم را تکان و سریع بعد از گاز عقب میرود.→ رفتار بازیگوشانه است.
-
اما اگر بدن سفت، گوشها عقب و چشمانش خیره است → احتمال پرخاشگری یا ترس وجود دارد.
۴. چه مدت طول میکشد تا رفتار گاز تولهسگ با آموزش از بین برود؟
بهطور معمول بین ۲ تا ۶ هفته باتوجه به نژاد، سن، میزان انرژی و تداوم تمرین.
نکته طلایی اینجاست:
-
اگر آموزشها منظم و با پاداش مثبت (Positive Reinforcement) انجام شود، نتیجه خیلی سریعتر ظاهر میشود.
-
اما اگر آموزش ناپیوسته یا همراه با فریاد و تنبیه باشد، رفتار ممکن است بدتر شود.
۵. آیا لازمه که برای رفتار گاز تولهسگ به دامپزشک مراجعه کنم؟
اگر این رفتار:
-
ناگهانی، بدون دلیل مشخص، یا
-
همراه با درد، بیحالی، تغییر اشتها یا حساسیت به لمس باشد،
بله، مراجعه به دامپزشک ضروری است.
زیرا گاهی دلیل این رفتار درد فیزیکی یا بیماریهای دهان و گوش است، نه رفتار.




























































گفتگو در مورد این post