جرب در حیوانات خانگی چیست؟

جرب (Scabies یا Mange) یک بیماری پوستی شایع و مسری است که توسط کنه‌های میکروسکوپی ایجاد می‌شود و عمدتاً سگ‌ها، گربه‌ها و گاهی جوندگان مانند خوکچه هندی را درگیر می‌کند. این بیماری به دلیل خارش شدید، ریزش مو و التهاب پوست می‌تواند برای حیوانات خانگی و صاحبان آن‌ها چالش‌برانگیز باشد. جرب نه‌تنها سلامت پوست حیوان را تهدید می‌کند، بلکه در برخی موارد (مانند جرب سارکوپتیک) به انسان نیز منتقل می‌شود. این مقاله با استناد به جدیدترین تحقیقات دامپزشکی و تجربیات عملی، راهنمای جامعی برای شناخت، درمان و پیشگیری از جرب در حیوانات خانگی ارائه می‌دهد تا اطمینان حاصل کنید که پت شما پوستی سالم و زندگی شادی دارد.

بیماری‌های شایع در گربه‌ها

انواع جرب در حیوانات خانگی

جرب توسط انواع مختلف کنه‌ها ایجاد می‌شود که هر کدام ویژگی‌ها و علائم خاص خود را دارند:

1. جرب سارکوپتیک (Sarcoptic Mange)

• عامل: کنه Sarcoptes scabiei که در لایه‌های سطحی پوست زندگی می‌کند.

• ویژگی‌ها: بسیار مسری، قابل انتقال به انسان و سایر حیوانات. معمولاً در سگ‌ها شایع‌تر است.

• مناطق درگیر: گوش‌ها، آرنج، شکم و پاها.

2. جرب دمودکتیک (Demodectic Mange)

• عامل: کنه Demodex canis (در سگ‌ها) یا Demodex cati (در گربه‌ها) که به‌طور طبیعی در پوست وجود دارد، اما در شرایط ضعف ایمنی تکثیر می‌شود.

• ویژگی‌ها: غیرمسری، بیشتر در توله‌سگ‌ها یا حیوانات با سیستم ایمنی ضعیف دیده می‌شود.

• انواع:

  • محلی (Localized): محدود به نواحی کوچک مانند صورت یا پاها.

  • عمومی (Generalized): کل بدن را درگیر می‌کند و نیاز به درمان طولانی‌مدت دارد.

3. جرب نوتوئدریک (Notoedric Mange)

• عامل: کنه Notoedres cati، بیشتر در گربه‌ها و گاهی خرگوش‌ها.

• ویژگی‌ها: بسیار مسری، با خارش شدید و پوسته‌پوسته شدن پوست، معمولاً در سر و گردن.

4. جرب اتودکتیک (Ear Mites)

• عامل: کنه Otodectes cynotis، که در گوش‌ها زندگی می‌کند.

• ویژگی‌ها: شایع در گربه‌ها و سگ‌ها، باعث خارش گوش و ترشحات تیره.

علائم جرب در حیوانات خانگی

علائم جرب بسته به نوع کنه و شدت بیماری متفاوت است، اما خارش شدید و مشکلات پوستی از نشانه‌های اصلی هستند.

• علائم عمومی

خارش شدید: حیوان مدام خود را می‌خارد یا می‌جوید، گاهی تا حدی که پوست زخم می‌شود.

ریزش مو: نواحی بدون مو، به‌ویژه در اطراف گوش‌ها، صورت، پاها یا شکم.

قرمزی و التهاب پوست: پوست ملتهب، پوسته‌پوسته یا ضخیم‌شده.

بوی بد پوست: به دلیل عفونت‌های ثانویه باکتریایی یا قارچی.

• علائم خاص هر نوع

  سارکوپتیک: خارش شدید در حاشیه گوش‌ها، آرنج و شکم، همراه با پوسته‌های خاکستری.

 دمودکتیک: لکه‌های بدون مو، گاهی با جوش‌های چرکی یا زخم، به‌ویژه در توله‌سگ‌ها.

 نوتوئدریک: پوسته‌پوسته شدن شدید در سر و گردن گربه‌ها، با خارش غیرقابل‌تحمل.

 گوش: تکان دادن سر، خاراندن گوش‌ها، و ترشحات قهوه‌ای تیره در کانال گوش.

• علائم در انسان

در جرب سارکوپتیک، تماس با حیوان آلوده ممکن است باعث خارش و بثورات پوستی موقت در انسان شود که معمولاً خودبه‌خود رفع می‌شود.

راه‌های انتقال جرب در حیوانات خانگی

جرب بسته به نوع آن، می‌تواند مسری یا غیرمسری باشد:

• جرب سارکوپتیک و نوتوئدریک: از طریق تماس مستقیم با حیوان آلوده یا اشیای آلوده (مانند بستر، برس یا قلاده) منتقل می‌شود.

• جرب دمودکتیک: غیرمسری است و معمولاً به دلیل ضعف سیستم ایمنی (مثلاً در توله‌سگ‌ها، استرس یا بیماری‌های زمینه‌ای) ظاهر می‌شود.

• جرب گوش: از طریق تماس نزدیک با حیوان آلوده، به‌ویژه در گربه‌های جوان یا پناهگاه‌ها.

• محیط‌های پرخطر: پناهگاه‌های شلوغ، محیط‌های با بهداشت ضعیف، یا تماس با حیوانات خیابانی.

نکته: کنه‌های جرب در محیط تا چند هفته زنده می‌مانند، بنابراین ضدعفونی منظم ضروری است.

تشخیص جرب در حیوانات خانگی

تشخیص دقیق نیاز به معاینه دامپزشکی و آزمایش‌های تخصصی دارد:

• تراشه پوست (Skin Scraping): نمونه‌برداری از پوست برای مشاهده کنه‌ها زیر میکروسکوپ. در جرب دمودکتیک بسیار مؤثر است.

• آزمایش گوش: بررسی ترشحات گوش برای تشخیص کنه‌های Otodectes.

• بیوپسی پوست: در موارد شدید یا نامشخص برای بررسی عفونت‌های ثانویه.

• آزمایش خون: برای شناسایی بیماری‌های زمینه‌ای (مانند کم‌کاری تیروئید) که باعث تشدید جرب دمودکتیک می‌شوند.

• تشخیص تفریقی: بیماری‌هایی مانند آلرژی پوستی، عفونت‌های قارچی (کچلی)، یا درماتیت باید رد شوند.

درمان جرب در حیوانات خانگی

درمان این عارضه به نوع کنه، شدت بیماری و گونه حیوان بستگی دارد و حتما باید تحت نظارت دامپزشک انجام شود.

درمان‌های اصلی

• داروهای ضدکنه (Acaricides):

  • ایورمکتین: تزریقی یا خوراکی برای جرب سارکوپتیک و دمودکتیک (در سگ‌ها، با احتیاط در نژادهایی مانند کولی).

  • سلامهکتین (Revolution): قطره موضعی برای جرب سارکوپتیک و گوش در سگ‌ها و گربه‌ها.

  • میل‌بمایسین (Milbemycin): برای جرب دمودکتیک عمومی.

  • فایپرونیل (Frontline): برای کنترل کنه‌های سطحی.

• آنتی‌بیوتیک‌ها: مانند سفالکسین برای درمان عفونت‌های باکتریایی ثانویه.

• شامپوهای درمانی: شامپوهای حاوی بنزوئیل پراکسید یا کلرهگزیدین برای تمیز کردن پوست و کاهش التهاب.

• قطره‌های گوش: برای جرب گوش، مانند قطره‌های حاوی ایورمکتین یا تیوابندازول.

درمان‌های مکمل

• مکمل‌های غذایی: امگا-3 و بیوتین برای بهبود سلامت پوست و رشد مجدد مو.

مکمل‌های محبوب برای سگ و گربه

• پروبیوتیک‌ها: برای تقویت سیستم ایمنی و کاهش استرس گوارشی.

• ضدالتهاب‌ها: کورتیکواستروئیدها (مانند پردنیزولون) در موارد خارش شدید، با دوز کم و کوتاه‌مدت.

مراقبت‌های خانگی

• حمام منظم: با شامپوی تجویزشده توسط دامپزشک برای کاهش کنه‌ها و پوسته‌ها.

• تمیزکاری محیط: شستن بستر، برس‌ها و ظروف با آب داغ و ضدعفونی با وایتکس (1:32).

• قرنطینه: حیوان آلوده باید از سایر پت‌ها جدا نگه داشته شود، به‌ویژه در جرب سارکوپتیک یا نوتوئدریک.

مدت درمان: درمان جرب سارکوپتیک معمولاً 2-4 هفته و جرب دمودکتیک ممکن است 2-6 ماه طول بکشد.

پیشگیری از جرب در حیوانات خانگی

پیشگیری از جرب با رعایت بهداشت و مراقبت‌های پیشگیرانه امکان‌پذیر است:

• کنترل انگل‌ها: استفاده ماهانه از قطره‌های ضدکنه مانند Revolution یا Advantage Multi.

• واکسیناسیون و سلامت عمومی: تقویت سیستم ایمنی با رژیم غذایی متعادل و معاینات منظم دامپزشکی.

• بهداشت محیط: تمیز کردن منظم قفس، بستر و محیط زندگی با آب داغ و ضدعفونی‌کننده‌ها.

• محدود کردن تماس: جلوگیری از تماس با حیوانات خیابانی یا محیط‌های پرخطر مانند پناهگاه‌های شلوغ.

• معاینات پوستی دوره‌ای: بررسی پوست و گوش‌ها برای تشخیص زودهنگام علائم.

رابطه جرب با سایر حیوانات و انسان

• انتقال بین حیوانات: جرب سارکوپتیک و نوتوئدریک به سگ‌ها، گربه‌ها، خرگوش‌ها و جوندگان مانند خوکچه هندی قابل انتقال است. جرب دمودکتیک معمولاً غیرمسری است.

• انتقال به انسان: جرب سارکوپتیک می‌تواند باعث خارش و بثورات موقت در انسان شود، اما کنه‌ها نمی‌توانند در پوست انسان تولیدمثل کنند و خودبه‌خود رفع می‌شوند.

• جوندگان خانگی: خوکچه هندی ممکن است به جرب سارکوپتیک یا کنه‌های خاص مانند Trixacarus caviae مبتلا شود که نیاز به درمان مشابه دارد.

نگهداری خوکچه هندی

شرایط نگهداری حیوان مبتلا به جرب

• قرنطینه: حیوان بیمار باید در محیطی جدا با تهویه مناسب نگهداری شود تا از انتقال کنه‌ها جلوگیری شود.

• محیط تمیز: تعویض روزانه بستر و ضدعفونی با وایتکس (1:32) یا بخارشوی.

• دمای مناسب: دمای 20-26 درجه سانتی‌گراد و رطوبت 40-60% برای کاهش استرس پوستی.

• نظارت بر خارش: استفاده از یقه الیزابت (Cone) برای جلوگیری از خراشیدن و تشدید زخم‌ها.

نکات خانگی برای مراقبت بهتر

• حمام ملایم: حمام هفتگی با شامپوی تجویزشده برای کاهش کنه‌ها و التهاب.

• رژیم غذایی غنی: غذاهای حاوی امگا-3 (مانند روغن ماهی) و بیوتین برای بهبود پوست.

• کاهش استرس: محیط آرام با اسباب‌بازی یا تعامل برای کاهش استرس که می‌تواند جرب دمودکتیک را تشدید کند.

• بررسی روزانه پوست: برای شناسایی زخم‌های جدید یا علائم عفونت ثانویه.

سؤالات رایج (FAQ)

آیا جرب به انسان منتقل می‌شود؟

جرب سارکوپتیک می‌تواند باعث خارش موقت در انسان شود، اما خودبه‌خود رفع می‌شود. جرب دمودکتیک به انسان منتقل نمی‌شود.

علائم اولیه جرب چیست؟

خارش شدید، ریزش مو، قرمزی پوست و پوسته‌پوسته شدن. در جرب گوش، تکان دادن سر و ترشحات تیره دیده می‌شود.

چگونه از جرب پیشگیری کنیم؟

استفاده منظم از قطره‌های ضدکنه، تمیزکاری محیط، و معاینات دامپزشکی بهترین روش‌های پیشگیری هستند.

درمان جرب چقدر طول می‌کشد؟

جرب سارکوپتیک معمولاً در 2-4 هفته و جرب دمودکتیک ممکن است 2-6 ماه درمان نیاز داشته باشد.

در پایان…

جرب در حیوانات خانگی یک بیماری قابل درمان است، اما نیاز به تشخیص زودهنگام، درمان مناسب و مراقبت‌های دقیق دارد. با رعایت بهداشت، استفاده از داروهای ضدکنه، و تقویت سیستم ایمنی پت خود، می‌توانید از این بیماری پیشگیری کرده یا آن را به‌طور کامل درمان کنید. اگر حیوان خانگی شما علائمی مانند خارش شدید یا ریزش مو نشان داد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید. با عشق، آگاهی و مسئولیت، می‌توانید پوستی سالم و زندگی شادی برای دوست خود تضمین کنید!

Mange

 برای دریافت مشاوره اختصاصی و راهکارهای بیشتر، با دامپزشکان ما تماس بگیرید:
۰۹۱۲۴۳۳۳۰۷۹