بیماریهای کشنده در سگ‌ ها

با بیش از یک دهه تجربه تخصصی در زمینه مراقبت از حیوانات خانگی، ما در این سایت متعهد هستیم تا جامع‌ترین، به‌روزترین و کاربردی‌ترین اطلاعات را در اختیار شما قرار دهیم. اگر شما سرپرست یک سگ هستید یا به تازگی یکی را به خانواده‌تان اضافه کرده‌اید و هیچ اطلاعاتی در مورد سلامت و بیماریهای کشنده در سگ‌  ندارید، این مقاله مانند یک دایره‌المعارف کامل مخصوص شماست.

ما از صفر تا صد همه جنبه‌های مرتبط با بیماریهای کشنده در سگ‌ها را پوشش می‌دهیم. از علائم اولیه که نباید نادیده بگیرید، تا روش‌های تشخیص دقیق، درمان‌های حمایتی و پیشگیری‌های مؤثر. هدف ما این است که شما پس از مطالعه این متن، به عنوان یک صاحب مسئول، بتوانید سگ‌تان را در برابر تهدیدهای مرگبار محافظت کنید و این سایت را به منبع اصلی و دائمی یادگیری‌تان تبدیل کنید.

توضیح کوتاه درباره اهمیت سلامت سگ‌ها و بیماریهای کشنده در سگ‌

سلامت سگ‌ها نه تنها برای رفاه خود حیوان ضروری است، بلکه مستقیماً بر کیفیت زندگی صاحبان‌شان تأثیر می‌گذارد. سگ‌ها به عنوان اعضای خانواده، نیاز به مراقبت‌های منظم دارند تا از بیماری‌های عفونی، انگلی و ویروسی در امان بمانند. سیستم ایمنی سگ‌ها، به ویژه در توله‌ها، حساس است و می‌تواند به راحتی تحت تأثیر عوامل خارجی قرار گیرد. بسیاری از بیماریهای کشنده سگ‌ ها در مراحل اولیه قابل درمان‌میباشند.اما اگر علائم اولیه نادیده گرفته شوند، می‌توانند به سرعت پیشرفت و منجر به عواقب جبران‌ناپذیری شوند.

علاوه بر این، برخی از این بیماری‌ها زئونوز هستند، یعنی می‌توانند به انسان منتقل شوند و سلامت خانواده را تهدید کنند. بنابراین، آموزش جامع در مورد نشانه‌ها، تشخیص و پیشگیری نه تنها جان سگ را نجات می‌دهد، بلکه از شیوع بیماری در محیط جلوگیری می‌کند.

شناخت زودهنگام علائم می‌تواند جان سگ شما را نجات دهد.

چرا شناخت بیماری‌های کشنده در سگ‌ها ضروری است؟

شناخت بیماریهای کشنده در سگ‌ بیش از یک وظیفه ساده است؛ این یک ضرورت علمی و احساسی برای هر صاحب حیوان خانگی محسوب می‌شود. از دیدگاه علمی، سگ‌ها دارای سیستم ایمنی حساسی هستند که در برابر ویروس‌ها، باکتری‌ها و انگل‌ها آسیب‌پذیر است. این سیستم ایمنی، به ویژه در توله‌های جوان یا سگ‌های سالخورده، نمی‌تواند به تنهایی با عوامل بیماری‌زا مقابله کند و نیاز به حمایت خارجی مانند واکسیناسیون و مراقبت‌های پیشگیرانه دارد.

بسیاری از بیماری‌های کشنده مانند دیستمپر یا پارواویروس، در مراحل اولیه با علائم خفیفی ظاهر می‌شوند که با بی توجهی به آن به سرعت به مراحل پیشرفته مثل درگیری ارگان‌های حیاتی مانند قلب، ریه‌ها، کبد و کلیه‌ها میرسد.

از جنبه احساسی، سگ‌ها نه تنها حیوانات خانگی، بلکه همراهان وفادار و بخشی از خانواده هستند.

تصور مرگ یک سگ به دلیل یک بیماری قابل پیشگیری،  بسیار دردناک است. تأخیر در درمان اغلب به مرگ منجر می‌شود، در حالی که تشخیص زودهنگام می‌تواند نرخ بقا را تا ۹۰ درصد افزایش دهد. علاوه بر این، برخی بیماری‌ها مانند هاری یا لپتوسپیروز واگیردار هستند و حتی می‌توانند به انسان منتقل شوند (زئونوز)، که این امر سلامت کودکان، سالمندان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف در خانواده را تهدید می‌کند.

برای مثال، اگر سگ شما به هاری مبتلا شود، نه تنها حیوان در خطر است، بلکه هر تماس با بزاق آن می‌تواند برای انسان کشنده باشد.

اهمیت واکسیناسیون و معاینه منظم دامپزشکی در اینجا برجسته می‌شود.

واکسیناسیون به عنوان یک سپر دفاعی عمل می‌کند و می‌تواند از شیوع بیماری‌های ویروسی جلوگیری کند. معاینات دوره‌ای، حداقل دو بار در سال، اجازه می‌دهد تا علائم اولیه شناسایی شوند و اقدامات فوری انجام گیرد. بدون این دانش، صاحبان تازه‌کار ممکن است علائمی مانند بی‌حالی یا تب را به خستگی ساده نسبت دهند، در حالی که این‌ها می‌توانند نشانه‌های اولیه یک بیماری مرگبار باشند.

در نهایت، شناخت این بیماری‌ها نه تنها جان سگ را حفظ می‌کند، بلکه به شما آرامش خاطر می‌دهد و رابطه‌تان با حیوان خانگی را تقویت می‌کند.

اولین مورد از بیماریهای کشنده در سگ ها: دیستمپر (Distemper)

دیستمپر یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های ویروسی در سگ‌هاست که اغلب توله‌های جوان را هدف قرار می‌دهد. این ویروس پارامیکسوویروس نام دارد و با حمله به سیستم‌های تنفسی، گوارشی و عصبی، می‌تواند منجر به مرگ شود. اگر سگ شما واکسینه نشده باشد، خطر ابتلا بسیار بالاست. این بیماری بسیار مسری است و می‌تواند در محیط‌های شلوغ مانند پارک‌های سگ یا پناهگاه‌ها شیوع پیدا کند.

 در ادامه، همه جنبه‌ها را از صفر بررسی می‌کنیم تا شما بتوانید به عنوان یک متخصص عمل کنید.

نشانه‌های اولیه: تب، ترشحات بینی و چشم، بی‌حالی، تشنج

نشانه‌های اولیه دیستمپر معمولاً ۳ تا ۶ روز پس از عفونت ظاهر می‌شوند و شامل تب بالا (بالای ۳۹ درجه سانتی‌گراد)، ترشحات آبکی یا چرکی از بینی و چشم‌ها، بی‌حالی شدید و کاهش اشتها هستند. سگ ممکن است سرفه کند یا عطسه‌های مکرر داشته باشد، که این علائم شبیه به عفونت تنفسی ساده به نظر می‌رسند. بی توجهی به نشانه ها، بیماری را به مرحله دوم که شامل تشنج، لرزش عضلانی، فلج جزئی یا کامل و حتی تغییرات رفتاری می‌رساند.

در توله‌ها، این علائم سریع‌تر پیشرفت می‌کنند و می‌توانند منجر به سخت شدن پدهای پا (بیماری پد سخت) شوند. صاحبان باید روزانه دمای بدن سگ را چک کنند و هرگونه ترشح غیرعادی را جدی بگیرند. اگر سگ شما بی‌حال است و غذا نمی‌خورد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید، زیرا تأخیر می‌تواند نرخ مرگ را تا ۵۰ درصد افزایش دهد.

راه انتقال: از طریق ترشحات بینی و بزاق سگ‌های آلوده

 دیستمپر عمدتاً از طریق تماس مستقیم با ترشحات بینی، بزاق یا ادرار سگ‌ آلوده انتقال پیدا میکند . ویروس مذکور از طریق هوا (هنگام عطسه یا سرفه) یا سطوح آلوده مانند کاسه غذا، اسباب‌بازی‌ها یا حتی لباس صاحبان منتقل میشود. حیوانات وحشی مانند روباه، راکون و گرگ نیز ناقل هستند، بنابراین سگ‌هایی که در مناطق روستایی زندگی می‌کنند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

ویروس در محیط گرم و مرطوب تا چند ساعت زنده می‌ماند، اما با ضدعفونی‌کننده‌های رایج مانند سفیدکننده از بین می‌رود. برای صاحبان تازه‌کار، این نکته کلیدی است: هرگز سگ واکسینه‌نشده را با حیوانات ناشناخته تماس ندهید و محیط زندگی را همیشه تمیز نگه دارید.

روش‌های تشخیص: آزمایش خون، PCR

تشخیص دیستمپر با ترکیب علائم بالینی و آزمایش‌های آزمایشگاهی انجام می‌شود. دامپزشک ابتدا معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و سپس آزمایش خون برای چک کردن سطح آنتی‌بادی‌ها یا آنتی‌ژن‌ها درخواست می‌کند. تست PCR (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) دقیق‌ترین روش است که DNA ویروس را در خون، ادرار یا بافت‌های لنفاوی شناسایی می‌کند.

همچنین، تست سرولوژیکی برای اندازه‌گیری تیتر آنتی‌بادی استفاده می‌شود؛ اگر تیتر بالا باشد اما PCR منفی، سگ احتمالاً ایمن است. در موارد پیشرفته، رادیوگرافی قفسه سینه برای بررسی پنومونی ثانویه ضروری است. اگر هیچ اطلاعاتی ندارید، بدانید که تشخیص زود هنگام با PCR می‌تواند درمان را مؤثرتر کند و از گسترش جلوگیری نماید.

پیشگیری: واکسن دیستمپر، جداسازی سگ بیمار، ضدعفونی محیط

پیشگیری از دیستمپر بر پایه واکسیناسیون استوار است. واکسن دیستمپر بخشی از برنامه واکسیناسیون هسته‌ای است و معمولاً در ۶، ۸ و ۱۲ هفتگی برای توله‌ها تزریق می‌شود، سپس سالانه تکرار می‌گردد. جداسازی سگ‌های بیمار از دیگران و ضدعفونی محیط با محلول سفیدکننده (۱ قسمت سفیدکننده به ۳۰ قسمت آب) ضروری است.

سگ‌های واکسینه‌نشده را از پارک‌ها و اجتماعات دور نگه دارید و توله‌ها را تا تکمیل واکسیناسیون در خانه قرنطینه کنید. تغذیه متعادل با ویتامین‌ها برای تقویت سیستم ایمنی کمک‌کننده است. اگر تازه سگ گرفته‌اید، اولین اقدام واکسیناسیون باشد تا از این قاتل خاموش در امان بمانید.

📌 نکته طلایی: دیستمپر درمان قطعی ندارد؛ فقط درمان حمایتی انجام می‌شود. این درمان شامل مایع‌درمانی برای جلوگیری از کم‌آبی، آنتی‌بیوتیک‌ها برای عفونت‌های ثانویه و داروهای ضدتشنج است. نرخ بقا با مراقبت‌های فوری حدود ۵۰ درصد است، اما آسیب‌های عصبی دائمی ممکن است باقی بماند.

دومین مورد از بیماریهای کشنده در سگ ها:پارواویروس (Parvovirus)

پارواویروس، یا به طور دقیق‌تر ویروس پاروا سگ (Canine Parvovirus یا CPV)، یک عامل عفونی بسیار مقاوم و مسری است که عمدتاً سلول‌های سریع‌الرشد در سیستم گوارشی سگ را هدف قرار می‌دهد. این ویروس می‌تواند در عرض چند روز منجر به کم‌آبی شدید، عفونت‌های ثانویه و حتی مرگ شود، به ویژه اگر درمان به تأخیر بیفتد. طبق آمارهای به‌روز، نرخ مرگ‌ومیر در سگ‌های درمان‌نشده تا ۹۰ درصد می‌رسد، اما با مراقبت‌های حمایتی زودهنگام، این نرخ می‌تواند به کمتر از ۲۰ درصد کاهش یابد.

این بیماری بیشتر در توله‌های واکسینه‌نشده یا سگ‌های جوان شایع است، زیرا سیستم ایمنی آن‌ها هنوز به طور کامل توسعه نیافته است. اگر سگ شما علائمی مانند اسهال خونی نشان می‌دهد، این می‌تواند زنگ خطری برای پاروا باشد. در این بخش، ما همه جنبه‌های این مورد از بیماریهای کشنده در سگ‌ را از صفر تا صد بررسی می‌کنیم: از نحوه ورود ویروس به بدن تا روش‌های پیشرفته درمان و پیشگیری، تا شما به عنوان صاحب سگ، حتی اگر هیچ تجربه‌ای ندارید، بتوانید اقدامات لازم را انجام دهید.

به یاد داشته باشید،این بیماری که از شایع ترین بیماریهای کشنده در سگ‌ ها است نه تنها پت شما را تهدید، بلکه می‌تواند محیط را برای ماه‌ها آلوده نگه دارد و سایر حیوانات را در معرض خطر قرار دهد.

علائم هشداردهنده این مورد از بیماریهای کشنده در سگ‌: استفراغ، اسهال خونی، بی‌اشتهایی شدید

علائم پاروامعمولاً بین ۳ تا ۱۰ روز پس از عفونت ظاهر می‌شوند و اغلب با استفراغ شدید و مکرر شروع می‌شوند که می‌تواند منجر به کم‌آبی سریع شود. سپس، اسهال خونی با بوی بسیار بد و رنگ قرمز یا سیاه (به دلیل خونریزی روده) رخ می‌دهد، که نشانه آسیب جدی به پوشش روده است. بی‌اشتهایی کامل، بی‌حالی (lethargy) شدید، تب بالا (گاهی تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد) یا برعکس افت دمای بدن، و درد شکمی نیز شایع هستند.

در مراحل پیشرفته، سگ ممکن است دچار سپتیسمی (عفونت خون) شود که با شوک، افسردگی عمیق و حتی کما همراه است. صاحبان باید به تغییرات در رنگ و قوام مدفوع توجه ویژه‌ای داشته باشند؛ اسهال خونی اغلب شبیه به مربا یا خون تازه است. اگر سگ شما غذا نمی‌خورد، ضعیف به نظر می‌رسد یا بیش از حد می‌خوابد، فوراً مایعات خوراکی (مانند محلول الکترولیت) بدهید و به دامپزشک مراجعه کنید.

به زعم متخصصان، “علائم این مورد از بیماریهای کشنده در سگ‌ اغلب با بی‌اشتهایی، افسردگی و تب ناگهانی شروع ، که پس از آن استفراغ و اسهال شدید رخ می‌دهد.” تشخیص زودهنگام می‌تواند تفاوت بین زندگی و مرگ باشد، زیرا ویروس سلول‌های روده را نابود می‌کند و بدن را مستعد عفونت‌های باکتریایی می‌سازد.

سگ‌های در معرض خطر: توله‌ها و سگ‌های واکسن‌نزده

توله‌های بین ۶ هفته تا ۶ ماهه بیشترین خطر را دارند. زیرا آنتی‌بادی‌های مادری آن‌ها کاهش  اما سیستم ایمنی خودشان هنوز قوی نیست. سگ‌های واکسن‌نزده یا آن‌هایی که واکسیناسیون ناقص دارند، در اولویت بعدی هستند. نژادهایی مانند روتوایلر، دوبرمن پینچر، لابرادور رتریور و ژرمن شپرد حساس‌ترند، احتمالاً به دلیل عوامل ژنتیکی. علاوه بر این، استرس (مانند تغییر محیط)، وجود انگل‌های داخلی (مانند کرم‌ها)، سوءتغذیه و زندگی در محیط‌های آلوده (مانند پناهگاه‌ها یا پارک‌های شلوغ) خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

اگر به تازگی سگ گرفته‌اید، اولین قدم بررسی سابقه واکسیناسیون است؛ از فروشنده یا پناهگاه گواهی بخواهید. سگ‌های خیابانی یا آن‌هایی که در مناطق روستایی زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض هستند. زیرا ویروس از طریق مدفوع آلوده پخش می‌شود. به نقل از کارشناسان، “جوان‌ترین توله‌ها به ویژه آسیب‌پذیر هستند و واکسیناسیون و اقدامات بهداشتی کلیدی برای جلوگیری هستند.”

درمان: سرم‌درمانی، داروهای ضد استفراغ و آنتی‌بیوتیک حمایتی

درمان پاروا قطعی نیست و بر پایه حمایت از بدن تمرکز دارد تا سیستم ایمنی فرصت مبارزه با ویروس را پیدا کند. معمولاً سگ نیاز به بستری در بیمارستان دارد، جایی که سرم‌درمانی داخل وریدی (IV) برای جبران کم‌آبی و تعادل الکترولیت‌ها (مانند پتاسیم و سدیم) انجام می‌شود. داروهای ضداستفراغ مانند متکلوپرامید یا اندانسترون برای کنترل استفراغ تجویز می‌شوند، و آنتی‌بیوتیک‌های حمایتی مانند آمپی‌سیلین یا انروفلوکساسین برای جلوگیری از عفونت‌های باکتریایی ثانویه (که اغلب علت مرگ هستند) استفاده می‌گردند.

تغذیه وریدی یا لوله‌ای برای تأمین مواد مغذی ضروری است. درمان‌های نوین مانند آنتی‌بادی مونوکلونال (CPMA) که ویروس را مستقیماً خنثی می‌کند، نرخ بقا را تا ۹۰ درصد افزایش داده است. این درمان به صورت تزریق یک‌بار انجام می‌شود و در مراحل اولیه مؤثر است. دوره بهبود معمولاً ۵ تا ۱۰ روز طول می‌کشد، اما قرنطینه حداقل ۱۰ روزه برای جلوگیری از شیوع لازم است. هزینه درمان می‌تواند بالا باشد (تا چند میلیون تومان)، بنابراین پیشگیری ارزان‌تر است. به گفته دامپزشکان، “مایعات IV و مدیریت الکترولیت‌ها همراه با آنتی‌بیوتیک‌ها برای جلوگیری از عفونت‌های ثانویه پایه درمان هستند. “

پیشگیری: واکسن پاروا و حفظ بهداشت محیط

بهترین استراتژی پیشگیری با واکسیناسیون است . واکسن پاروا معمولاً در ۶، ۸، ۱۲ و ۱۶ هفتگی برای توله‌ها تزریق، سپس سالانه یا هر سه سال تکرار می‌گردد . محیط زندگی را همیشه تمیز نگه دارید؛ از سفیدکننده رقیق‌شده (۱:۳۰) برای ضدعفونی سطوح استفاده کنید، زیرا ویروس تا ماه‌ها در محیط مقاوم است. سگ را از مدفوع حیوانات دیگر دور نگه دارید، پارک‌ها و مکان‌های عمومی را تا تکمیل واکسیناسیون اجتناب کنید، و تغذیه سالم با رژیم غنی از پروتئین و ویتامین‌ها برای تقویت ایمنی ارائه دهید.

کنترل انگل‌های داخلی با داروهای ماهانه نیز کمک‌کننده است. اگر در منطقه پرخطر زندگی می‌کنید، از ابزارهای ردیابی پاروا (مانند Parvo Tracker) استفاده کنید. طبق توصیه‌ها، “واکسیناسیون و اقدامات بهداشتی—شامل تمیزکاری خوب—کلیدی برای جلوگیری از عفونت پاروا هستند.”

📌 توضیح دامپزشکی: ویروس پاروا بسیار مقاوم است و تا ماه‌ها در محیط باقی می‌ماند. آن می‌تواند در دمای اتاق تا یک ماه زنده بماند و فقط با پاک کننده های قوی مانند سفیدکننده از بین می‌رود. این مقاومت باعث می‌شود که حتی سطوح ظاهراً تمیز، منبع عفونت باشند.

سومین مورد از بیماریهای کشنده در سگ ها:هاری (Rabies)

هاری یک بیماری ویروسی مهلک است که سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند و اگر علائم ظاهر شوند، تقریباً ۱۰۰ درصد منجر به مرگ می‌شود، زیرا درمان مؤثری پس از شروع علائم وجود ندارد. این ویروس زئونوز و عمدتاً از طریق بزاق حیوانات آلوده، مانند گاز گرفتگی، به انسان منتقل می‌شود.

شناخت هاری برای ایمنی نه تنها سگ، بلکه کل خانواده ضروری است، زیرا می‌تواند از حیوانات وحشی مانند خفاش، راکون یا روباه به سگ منتقل شود. دوره نهفتگی می‌تواند از چند هفته تا یک سال طول بکشد، که این امر تشخیص را چالش‌برانگیز می‌کند. در این بخش، همه جزئیات را پوشش می‌دهیم تا شما بتوانید علائم را شناسایی کنید و اقدامات پیشگیرانه را اعمال نمایید.

نشانه‌های اولیه: تغییر رفتار، ترس از آب، تحریک‌پذیری، فلج تدریجی

هاری سه مرحله اصلی دارد: پرودرومال (اولیه)، که با تغییرات رفتاری مانند انزوا، تهاجم ناگهانی، تب خفیف، بی‌قراری و بزاق‌ریزی بیش از حد همراه است؛ مرحله خشمگین، که شامل تحریک‌پذیری شدید، هیدروفوبیا (ترس از آب به دلیل اسپاسم گلو)، فتوفوبیا (ترس از نور) و رفتارهای غیرعادی مانند جویدن اشیاء می‌شود؛ و مرحله فلجی، که با فلج تدریجی اندام‌ها، کما و مرگ پایان می‌یابد. علائم اولیه اغلب با تب، از دست دادن اشتها و تغییرات شخصیتی شروع می‌شوند. در سگ‌ها، دوره نهفتگی معمولاً ۲۱ تا ۸۰ روز است. اگر سگ شما ناگهان رفتارش تغییر کرد، فوراً قرنطینه کنید. به نقل از منابع معتبر، “در سگ‌ها، دوره‌های نهفتگی معمولاً ۲۱-۸۰ روز هستند.”

خطر برای انسان: از طریق گاز گرفتن یا تماس با بزاق

انتقال به انسان عمدتاً از طریق گاز گرفتن یا خراش رخ می‌دهد، جایی که بزاق آلوده وارد خون می‌شود. حتی لیسیدن زخم باز می‌تواند خطرناک باشد. اگر سگ آلوده گاز بگیرد، انسان باید فوراً واکسن هاری و ایمونوگلوبولین دریافت کند. طبق آمار جهانی، ۹۹ درصد موارد هاری انسانی از گاز سگ ناشی می‌شود، و بدون درمان، مرگبار است.

پیشگیری: واکسن هاری سالانه، گزارش حیوان مشکوک به دامپزشکی

واکسن هاری در ۳ ماهگی شروع می‌شود و سالانه تکرار می‌گردد. سگ را از حیوانات وحشی دور نگه دارید، و هر حیوان مشکوک را به مقامات گزارش دهید. واکسیناسیون حیوانات خانگی بهترین راه پیشگیری است. به گفته کارشناسان، “واکسیناسیون حیوانات و دور نگه داشتن آن‌ها از حیات وحش از عفونت هاری جلوگیری میکند.”

📌 هشدار: در صورت مشکوک بودن به هاری، تماس مستقیم با سگ ممنوع است. قرنطینه ۱۰ روزه لازم است، و اگر علائم ظاهر شد، euthanize اجتناب‌ناپذیر است.

چهارمین مورد از بیماریهای کشنده در سگ ها: لپتوسپیروز(Leptospirosis)

لپتوسپیروز یک عفونت باکتریایی جدی است که توسط باکتری‌های spiral-shaped به نام لپتوسپیرا (Leptospira) ایجاد می‌شود. این باکتری‌ها عمدتاً کلیه‌ها و کبد سگ را هدف قرار می‌دهند و می‌توانند منجر به نارسایی ارگان‌های حیاتی، مانند نارسایی حاد کلیوی یا آسیب کبدی شوند. این بیماری زئونوز است.یعنی می‌تواند از حیوانات به انسان منتقل شود، و در محیط‌های مرطوب، گرم و مناطق سیل‌خیز شایع‌تر است، جایی که باکتری می‌تواند برای هفته‌ها یا ماه‌ها در آب یا خاک آلوده زنده بماند.

اگر درمان نشود، نرخ مرگ‌ومیر می‌تواند تا ۲۰ درصد یا بیشتر برسد، اما با تشخیص زودهنگام و درمان آنتی‌بیوتیکی، اغلب قابل کنترل و درمان است. لپتوسپیروز در سگ‌ها می‌تواند حاد یا مزمن باشد و در توله‌ها یا سگ‌های با سیستم ایمنی ضعیف شدیدتر ظاهر شود. اگر شما صاحب سگ تازه‌کاری هستید و هیچ اطلاعاتی ندارید، بدانید که این بیماریهای کشنده در سگ‌ اغلب از طریق تماس غیرمستقیم رخ می‌دهد و پیشگیری از آن با واکسیناسیون و بهداشت محیط امکان‌پذیر است.

در این بخش، همه جنبه‌های چهارمین مورد از بیماریهای کشنده در سگ‌ را  بررسی می‌کنیم: از زیست‌شناسی باکتری تا روش‌های پیشرفته تشخیص، درمان و پیشگیری، تا شما بتوانید سگ‌تان را محافظت کنید و از انتقال به خانواده جلوگیری نمایید. طبق آمارهای جهانی، لپتوسپیروز سالانه هزاران سگ را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در مناطق گرمسیری شیوع بالاتری دارد.

علائم اولیه: تب، زردی چشم، ادرار تیره، اسهال

نشانه های لپتوسپیروز معمولاً ۵ تا ۱۴ روز پس از عفونت به شکل خفیف یا شدید بسته به سرولوژی (نوع باکتری) و سلامت سگ ظاهر میشود. علائم اولیه شامل تب ناگهانی (بالای ۳۹ درجه سانتی‌گراد)، درد عضلانی و مفصلی که سگ را بی‌حال و لنگان می‌کند، زردی چشم و پوست (ایکتریک یا زردی به دلیل آسیب کبدی)، ادرار تیره‌رنگ (که ممکن است قهوه‌ای یا قرمز باشد به دلیل وجود خون یا بیلی‌روبین)، استفراغ، اسهال آبکی یا خونی، و بی‌اشتهایی شدید هستند.

سگ ممکن است تشنگی بیش از حد نشان دهد یا ادرار کمتری داشته باشد، که نشانه نارسایی کلیوی است. در موارد شدید، علائم شامل تنگی نفس، خونریزی داخلی، افسردگی عمیق و حتی شوک می‌شوند.

اگر علائم نادیده گرفته شوند، بیماری می‌تواند به لپتوسپیروز ویل (Weil’s disease) تبدیل شود که با نارسایی چندارگانی همراه است.

صاحبان باید روزانه ادرار و چشم سگ را چک کنند. اگر ادرار تیره است یا سگ بی‌حال، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید. به نقل از متخصصان، “علائم بالینی لپتوسپیروز در سگ‌ها می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و اغلب شامل تب، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، استفراغ و اسهال است.”  علائم مذکور اغلب با عفونت‌های دیگر اشتباه گرفته می‌شوند. بنابراین آزمایش ضروری است.

راه انتقال: آب و خاک آغشته به ادرار جوندگان یا سگ آلوده

لپتوسپیروز عمدتاً از طریق تماس با ادرار آلوده حیوانات ناقل مانند جوندگانی مثل موش‌ها ، سگ‌های بیمار، گاوها یا حیوانات وحشی انتقال پیدا میکند. باکتری از طریق پوست سالم یا زخم‌های کوچک به ویژه هنگام شنا در آب‌های راکد، رودخانه‌ها یا گودال‌های آلوده، یا تماس با خاک مرطوب حاوی ادرار وارد بدن شوند .

سگ‌ها می‌توانند با مصرف آب آلوده، لیسیدن سطوح عفونی یا حتی بو کردن ادرار مبتلا شوند. در مناطق شهری، جوندگان نقش اصلی را دارند، در حالی که در روستاها، حیوانات اهلی منبع هستند. خطر در فصل‌های بارانی افزایش می‌یابد، زیرا باکتری در محیط مرطوب تا ۶ ماه زنده می‌ماند.

انسان‌ها نیز می‌توانند از طریق همین مسیرها مبتلا شوند، بنابراین اگر سگ بیمار است، مراقب باشید. اگر تازه سگ گرفته‌اید، از پیاده‌روی در مناطق مرطوب اجتناب کنید تا واکسیناسیون کامل شود. به اعتقاد کارشناسان، “سگ‌ها  با تماس با ادرار آلوده، خاک یا ملافه‌های عفونی، آب آلوده یا گاز گرفتگی حیوانات آلوده مبتلا شوند.”

درمان: آنتی‌بیوتیک تحت نظر دامپزشک

درمان لپتوسپیروز بر پایه آنتی‌بیوتیک‌ها استوار است و باید تحت نظارت دامپزشک انجام شود تا از مقاومت باکتریایی جلوگیری شود. آنتی‌بیوتیک‌های اولیه مانند پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین یا آموکسی‌سیلین برای مراحل حاد مؤثر هستند، اما دوکسی‌سیکلین (از خانواده تتراسایکلین) برای حداقل دو هفته اصلی‌ترین دارو است، زیرا باکتری را از کلیه‌ها پاک می‌کند. درمان حمایتی شامل مایع‌درمانی داخل وریدی (IV) برای جبران کم‌آبی و تعادل الکترولیت‌ها، داروهای ضداستفراغ مانند متکلوپرامید، حمایت از کبد با ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها، و در موارد شدید، دیالیز برای نارسایی کلیوی است.

سگ باید بستری شود تا علائم کنترل شوند، و آزمایش خون منظم برای چک کردن عملکرد کلیه و کبد ضروری است. دوره درمان معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد، و پس از آن، تست ادرار برای اطمینان از پاک‌سازی باکتری انجام می‌شود. اگر درمان زود شروع شود، نرخ بهبود بالا است، اما آسیب دائمی ممکن است باقی بماند. به نقل از متخصصان، “دوکسی‌سیکلین داروی اصلی برای درمان در سگ‌ها است، همراه با مراقبت حمایتی مناسب.” صاحبان تازه‌کار باید داروها را دقیقاً طبق دستور بدهند و از خوددرمانی اجتناب کنند.

پیشگیری: واکسن سالانه و رعایت بهداشت محیط

پیشگیری از لپتوسپیروز با واکسیناسیون سالانه برای سگ‌های در معرض خطر (مانند سگ‌های شکارچی یا آن‌هایی که در مناطق مرطوب زندگی می‌کنند) شروع می‌شود؛ واکسن پلی‌والانت (چندگانه) علیه سرولوژی‌های شایع مانند Leptospira interrogans مؤثر است و معمولاً در ۱۲ هفتگی شروع و سالانه تکرار می‌شود.

بهداشت محیط برای این مورد از بیماریهای کشنده در سگ‌ کلیدی است: کنترل جوندگان با تله یا سم، اجتناب از آب‌های ایستاده و شنا در رودخانه‌های مشکوک، تمیز نگه داشتن محوطه زندگی با ضدعفونی‌کننده‌ها، و جلوگیری از تماس با حیوانات وحشی. غذا و آب سگ را در مکان‌های تمیز نگه دارید و پس از پیاده‌روی، پاها را بشویید.

اگر در منطقه پرخطر هستید، از چکاپ‌های دوره‌ای استفاده کنید. واکسیناسیون نه تنها سگ را محافظت می‌کند، بلکه از انتقال به انسان جلوگیری می‌نماید. طبق توصیه‌ها، “واکسیناسیون سگ‌ها سالانه با واکسن لپتوسپیروز انجام شود و دسترسی به آب ایستاده محدود گردد.”

📌 نکته: این بیماری مشترک بین انسان و حیوان است. از تماس با ادرار اجتناب کنید و دست‌ها را پس از تماس با سگ بشویید. اگر سگ بیمار است، از دستکش استفاده کنید تا از عفونت جلوگیری شود.

پنجمین مورد از بیماریهای کشنده در سگ ها: بیماری کرم قلب (Heartworm)

بیماری کرم قلب، یا دیروفیلاریازیس، یک عفونت انگلی جدی است که توسط انگل Dirofilaria immitis ایجاد می‌شود. این کرم‌ها که می‌توانند تا ۳۰ سانتی‌متر طول داشته باشند، در قلب، ریه‌ها و عروق خونی بزرگ سگ مستقر می‌شوند و جریان خون را مسدود می‌کنند، که منجر به آسیب دائمی ارگان‌ها و در نهایت نارسایی قلبی می‌شود. این بیماری آهسته پیشرفت می‌کند (۶ تا ۸ ماه برای بالغ شدن کرم‌ها) و اغلب بدون علائم اولیه است، اما می‌تواند کشنده باشد اگر درمان نشود. کرم قلب در مناطق گرم و مرطوب شایع‌تر است، جایی که پشه‌ها (ناقل اصلی) فراوان هستند.

نرخ مرگ بدون درمان بالا است، اما با پیشگیری ماهانه، کاملاً قابل جلوگیری است. اگر شما هیچ اطلاعاتی ندارید، بدانید که این بیماری از طریق نیش پشه منتقل می‌شود و تست سالانه ضروری است. در این بخش، همه جزئیات را پوشش می‌دهیم: از چرخه زندگی انگل تا درمان‌های پیشرفته و پیشگیری، تا شما بتوانید سگ‌تان را در امان نگه دارید.

علائم اولیه: سرفه، خستگی زودرس، کاهش وزن

نشانه های بیماری کرم قلب اغلب در مراحل اولیه خفیف هستند و ممکن است ماه‌ها ظاهر نشوند. علائم اولیه شامل سرفه مداوم (به ویژه پس از فعالیت)، خستگی زودرس حتی پس از ورزش سبک، تنگی نفس، کاهش وزن بدون دلیل، و کاهش اشتها هستند. سگ ممکن است بی‌حال باشد، سرفه خونی کند یا تورم شکم (به دلیل تجمع مایع) نشان دهد. در مراحل پیشرفته (کلاس ۳ یا ۴)، علائم شامل نارسایی قلبی راست، تورم پاها، کلاپس و مرگ ناگهانی می‌شوند.

طبقه‌بندی بیماری بر اساس شدت است: کلاس ۱ (خفیف) بدون علائم، کلاس ۴ (شدید) با شوک. صاحبان باید به تغییرات در فعالیت سگ توجه کنند؛ اگر سگ پس از پیاده‌روی کوتاه خسته می‌شود، تست کنید. به نقل از متخصصان، “بیماری کرم قلب آسیب ماندگار به قلب، ریه‌ها و شریان‌ها ایجاد می‌کند و می‌تواند کیفیت زندگی سگ را حتی پس از حذف انگل‌ها تحت تأثیر قرار دهد.”

عامل بیماری: انگل Dirofilaria immitis از طریق نیش پشه

عامل بیماری انگل Dirofilaria immitis است .چرخه زندگی آنها پیچیده‌است. پشه‌های آلوده مانند Aedes یا Culex لاروهای میکروفیتاریا را از سگ بیمار گرفته، لاروها در پشه  ها بالغ ، سپس با نیش بعدی به سگ سالم منتقل می‌شوند. لاروها در بافت زیرپوستی رشد کرده و پس از ۶-۷ ماه به قلب می‌رسند و کرم‌های بالغ تشکیل می‌دهند. یک سگ می‌تواند صدها کرم داشته باشد. این بیماری مسری نیست و فقط از طریق پشه منتقل می‌شود، نه تماس مستقیم. در مناطق گرمسیری، شیوع سالانه است.

درمان: داروهای ضدانگل تخصصی، تست خون

کرم قلب، درمانی پیچیده و پرخطر دارد. در ابتدا تست خون (آنتی‌ژن یا میکروفیتاریا) برای تأیید لازم است. درمان شامل ملارسومین (Immiticide) برای کشتن کرم‌های بالغ (تزریق عضلانی در سه دوز)، دوکسی‌سیکلین برای از بین بردن باکتری‌های همراه (Wolbachia که انگل را حمایت می‌کند)، و داروهای ضدالتهاب مانند پردنیزون برای کاهش التهاب میباشد. محدودیت فعالیت شدید (قفس استراحت) برای ۴-۶ هفته ضروری است تا از آمبولی (لخته) جلوگیری شود.

در موارد شدید، جراحی برای تخلیه کرم‌ها یا داروهای دیورتیک برای مایعات استفاده می‌شود. هزینه درمان بالا (تا چند میلیون تومان) و ریسک مرگ وجود دارد. به زعم کارشناسان، “سگ‌های با بیماری شدید ممکن است نیاز به آنتی‌بیوتیک‌ها، ضدالتهاب‌ها، داروهای درد، رژیم‌های خاص و دیورتیک‌ها داشته باشند.”

پیشگیری: داروهای ماهیانه ضد انگل و تست‌های دوره‌ای

پیشگیری بهترین راه است و با داروهای ماهانه مانند ایورمکتین (Heartgard)، میل‌بمایسین (Interceptor) یا موکسی‌دکتین شروع می‌شود، که لاروها را قبل از بالغ شدن می‌کشند. این داروها خوراکی یا موضعی هستند و باید سالانه ادامه یابند. تست خون سالانه برای سگ‌های بالای ۷ ماه ضروری است، حتی اگر پیشگیری می‌کنید. استفاده از دافع پشه (مانند پرمترین) و کاهش جمعیت پشه در محیط کمک‌کننده است. واکسنی وجود ندارد، اما پیشگیری ۱۰۰ درصد مؤثر است اگر منظم باشد. طبق توصیه‌ها، “بهترین درمان پیشگیری است! بسیاری از محصولات FDA-تأییدشده برای جلوگیری از کرم قلب در سگ‌ها وجود دارد.”

📌 توصیه دامپزشک: غربالگری سالانه بهترین روش پیشگیری است. “برای جلوگیری از امکان ابتلای مجدد سگ به بیماری کرم قلب، پیشگیری سالانه برای بقیه عمر او را تجویز کنید.”

جدول خلاصه بیماریهای کشنده در سگ‌

در زیر جدولی بصورت خلاصه بیماری های کشنده در سگ ها را دسته بندی کردیم:

بیماری	علائم اولیه	پیشگیری	میزان خطر	قابل درمان؟
دیستمپر	تب، تشنج	واکسن	بسیار بالا	خیر
پاروو	اسهال خونی	واکسن	بالا	در مراحل اولیه بله
هاری	تغییر رفتار	واکسن	بسیار بالا	خیر
لپتوسپیروز	زردی، تب	واکسن، بهداشت	بالا	بله
کرم قلب	سرفه	داروی ضدانگل	متوسط تا بالا	بله

چگونه از بروز این بیماریهای کشنده در سگ‌ جلوگیری کنیم؟

پیشگیری ازبیماریهای کشنده در سگ‌ نه تنها یک اقدام ساده، بلکه یک استراتژی جامع و علمی است که می‌تواند جان حیوان خانگی شما را نجات دهد و از هزینه‌های سنگین درمان جلوگیری کند. با توجه به اینکه بسیاری از این بیماری‌ها مانند دیستمپر، پارواویروس، هاری، لپتوسپیروز و کرم قلب از طریق عوامل عفونی یا انگلی منتقل می‌شوند، تمرکز بر تقویت سیستم ایمنی، واکسیناسیون منظم و کنترل محیط زندگی کلیدی است.

به یاد داشته باشید، پیشگیری همیشه ارزان‌تر و آسان‌تر از درمان است؛

متخصصان دامپزشکی معتقد هستند ، “واکسیناسیون و مراقبت‌های پیشگیرانه می‌توانند نرخ ابتلا به بیماری‌های عفونی را تا ۹۵ درصد کاهش دهند.” در ادامه، هر جنبه را با جزئیات بررسی می‌کنیم تا شما همه ابزارها را برای محافظت از سگ‌تان داشته باشید.

• واکسیناسیون به‌موقع را رعایت کنید (از ۶ هفتگی شروع و سالانه تکرار شود).
• تغذیه متعادل با رژیم غنی از پروتئین و ویتامین‌ها ارائه دهید تا سیستم ایمنی تقویت شود.
• از تماس با حیوانات خیابانی یا وحشی جلوگیری کنید تا انتقال ویروس‌ها کاهش یابد.
• چکاپ دوره‌ای دامپزشکی (حداقل دو بار در سال) انجام دهید تا علائم اولیه شناسایی شوند.
• محیط را تمیز نگه دارید: ظرف آب و جای خواب را روزانه ضدعفونی کنید و از سفیدکننده برای سطوح استفاده نمایید.

این اقدامات جامع، خطر ابتلا به بیماری‌های کشنده را به حداقل می‌رسانند.

سوالات متداول در رابطه با بیماریهای کشنده در سگ‌ها (FAQ)

دیستمپر چقدر مسری است؟

بیماری دیستمپر بسیار مسری میباشد . همچنین از طریق هوا (عطسه و سرفه)، تماس مستقیم با ترشحات بینی یا بزاق سگ‌های آلوده، و حتی سطوح آلوده منتقل می‌شود. قرنطینه سگ بیمار ضروری است.

چگونه پاروو را تشخیص دهیم؟

پاروا با تست ELISA (آنزیم-لینک ایمونوسوربنت اسی) روی مدفوع یا خون مشخص می‌شود. این تست سریع و دقیق است، اما در موارد مشکوک، PCR نیز استفاده می‌شود.

هاری قابل درمان است؟

خیر، هاری پس از ظاهر شدن علائم قابل درمان نیست و ۱۰۰ درصد کشنده است. تنها راه، پیشگیری با واکسیناسیون سالانه و اجتناب از تماس با حیوانات مشکوک است.

لپتوسپیروز چگونه به انسان منتقل می‌شود؟

لپتوسپیروز، از طریق تماس با ادرار آلوده سگ یا جوندگان، بطور مثال شنا در آب آلوده یا تماس با خاک مرطوب به انسان منتقل می‌شود. استفاده از دستکش و شستشوی دست‌ها ضروری است.