بیماری‌های شایع در گربه‌ها: راهنمای جامع برای تشخیص، پیشگیری و درمان

گربه‌ها به‌عنوان حیوانات خانگی دوست‌داشتنی، بخش مهمی از زندگی بسیاری از ما هستند. اما مانند هر موجود زنده‌ای، آنها نیز در معرض بیماری‌های مختلفی قرار دارند که می‌توانند سلامت و شادابی‌شان را تحت تأثیر قرار دهند. در این مقاله، به بررسی بیماری‌های شایع گربه‌ها می‌پردازیم و اطلاعات جامعی درباره علائم، روش‌های تشخیص، عوامل ایجاد، روش‌های پیشگیری، درمان و داروهای مرتبط ارائه می‌دهیم. این راهنما به‌گونه‌ای طراحی شده که هم برای صاحبان گربه‌ها و هم برای متخصصان دامپزشکی کاربردی و مفید باشد. هدف ما ارائه محتوایی است که نه‌تنها اطلاعات پایه را پوشش دهد، بلکه نکات تخصصی و کمتر شناخته‌شده‌ای را نیز در اختیارتان قرار دهد.

نشانه‌های خطرناک بیماری در سگ و گربه؛ ۱۵ علامت که نباید نادیده بگیرید!

۱. گاستریت در گربه‌ها

تعریف و اهمیت

گاستریت، التهاب معده گربه‌هاست که می‌تواند به‌صورت حاد یا مزمن بروز کند. این بیماری یکی از مشکلات گوارشی شایع در گربه‌هاست که می‌تواند باعث ناراحتی شدید و حتی کاهش وزن شود.

علائم

• استفراغ مکرر (گاهی همراه با خون یا کف)

• کاهش اشتها یا بی‌اشتهایی

• بی‌حالی و کاهش انرژی

• درد شکمی (گربه ممکن است هنگام لمس شکم واکنش نشان دهد)

• اسهال در برخی موارد

روش‌های تشخیص

• معاینه بالینی: دامپزشک با بررسی علائم و لمس شکم می‌تواند التهاب را تشخیص دهد.

• آزمایش خون: بررسی سطح آنزیم‌های کبدی، کلیوی و التهابی (مانند CRP).

• سونوگرافی یا رادیوگرافی: برای بررسی وجود جسم خارجی یا ضخیم شدن دیواره معده.

• آندوسکوپی: برای مشاهده مستقیم مخاط معده و نمونه‌برداری (بیوپسی) در موارد مزمن.

• آزمایش مدفوع: برای شناسایی انگل‌ها یا باکتری‌هایی مانند هلیکوباکتر پیلوری.

عوامل ایجاد

• خوردن مواد نامناسب: مصرف غذای فاسد، گیاهان سمی، یا اشیای غیرخوراکی (مانند نخ یا پلاستیک).

• عفونت‌ها: باکتری‌هایی مانند هلیکوباکتر پیلوری یا ویروس‌ها.

• استرس: تغییرات محیطی، جابجایی یا حضور حیوانات دیگر.

• داروها یا سموم: مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) یا مواد شیمیایی.

• بیماری‌های زمینه‌ای: مانند بیماری‌های کلیوی یا کبدی.

چطور بفهمیم که گربه‌مون بیمار شده؟ (علائم و درمان‌ها)

پیشگیری

• رژیم غذایی باکیفیت و متعادل، بدون تغییر ناگهانی در غذا.

• جلوگیری از دسترسی گربه به مواد سمی یا اشیای خطرناک.

• کاهش استرس با ایجاد محیط آرام و پایدار.

• چکاپ‌های منظم دامپزشکی برای تشخیص زودهنگام مشکلات.

درمان و داروها

• تغذیه درمانی: استفاده از غذاهای سبک و قابل‌هضم مانند برنج پخته یا مرغ آب‌پز.

• داروها:

  • آنتی‌اسیدها (مانند فاموتیدین) برای کاهش اسید معده.

  • داروهای ضدتهوع (مانند ماروپیتانت).

  • آنتی‌بیوتیک‌ها در صورت وجود عفونت باکتریایی.

• مایعات درمانی: برای جلوگیری از کم‌آبی ناشی از استفراغ.

• در موارد شدید، ممکن است بستری شدن و درمان‌های تخصصی‌تر لازم باشد.

نکته تخصصی

گاستریت مزمن می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های سیستمیک مانند نارسایی کلیوی یا حتی سرطان معده باشد. دامپزشکان باید آزمایش‌های تشخیصی مانند آندوسکوپی یا بیوپسی معده را در نظر بگیرند.

۲. پنلوکوپنی (اسهال خونی گربه)

تعریف و اهمیت

پنلوکوپنی یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که توسط پاروویروس گربه ایجاد می‌شود. این بیماری به‌ویژه در بچه‌گربه‌ها خطرناک است و می‌تواند کشنده باشد.

علائم

• تب بالا

• استفراغ و اسهال شدید (اغلب خونی)

• بی‌اشتهایی

• بی‌حالی شدید و افسردگی

• کاهش گلبول‌های سفید (لنفوپنی)

روش‌های تشخیص

• آزمایش خون (CBC): کاهش شدید گلبول‌های سفید (لنفوپنی) از نشانه‌های کلیدی است.

• آزمایش PCR: برای شناسایی DNA ویروس در مدفوع یا خون.

• معاینه بالینی: بررسی علائم تب، کم‌آبی و بی‌حالی.

• آزمایش آنتی‌بادی: برای تأیید عفونت در گربه‌های واکسینه‌نشده.

• سونوگرافی: برای بررسی آسیب‌های روده‌ای.

عوامل ایجاد

• ویروس پاروویروس: از طریق تماس مستقیم با مدفوع، ادرار یا ترشحات گربه آلوده منتقل می‌شود.

• عدم واکسیناسیون: گربه‌های واکسینه‌نشده در معرض خطر بیشتری هستند.

• محیط‌های پرجمعیت: مانند پناهگاه‌های حیوانات.

پیشگیری

• واکسیناسیون: واکسن پنلوکوپنی (FVRCP) باید در هفته‌های ۶ تا ۸ زندگی گربه و سپس به‌صورت سالیانه تزریق شود.

• تمیز نگه‌داشتن محیط و جلوگیری از تماس با گربه‌های آلوده.

• ضدعفونی منظم ظروف غذا و بستر گربه.

درمان و داروها

• مراقبت‌های حمایتی: تزریق مایعات برای جبران کم‌آبی و الکترولیت‌ها.

• آنتی‌بیوتیک‌ها: برای پیشگیری از عفونت‌های ثانویه (مانند آموکسی‌سیلین).

• داروهای ضدتهوع و ضداسهال: برای کنترل علائم.

• ایزوله کردن گربه بیمار: برای جلوگیری از گسترش ویروس.

نکته تخصصی

پنلوکوپنی به دلیل تخریب گلبول‌های سفید، سیستم ایمنی را به‌شدت تضعیف می‌کند. ویروس می‌تواند تا ماه‌ها در محیط باقی بماند، بنابراین ضدعفونی با محلول‌های کلر ضروری است.

۳. عفونت مثانه و مجاری ادراری (FLUTD)

تعریف و اهمیت

بیماری تحتانی دستگاه ادراری گربه (FLUTD) شامل مجموعه‌ای از مشکلات مثانه و مجاری ادراری است که در گربه‌های نر به دلیل مجرای ادراری باریک‌تر شایع‌تر است.

علائم

• تلاش برای ادرار کردن بدون نتیجه (زور زدن)

• ادرار خونی یا کدر

• ادرار کردن خارج از بستر خاک

• لیسیدن بیش‌ازحد ناحیه تناسلی

• ناله یا بی‌قراری هنگام ادرار

روش‌های تشخیص

• آزمایش ادرار: بررسی وجود خون، کریستال‌ها یا باکتری‌ها در ادرار.

• کشت ادرار: برای شناسایی عفونت‌های باکتریایی.

• سونوگرافی یا رادیوگرافی: برای تشخیص سنگ‌های ادراری یا انسداد.

• سیستوسکوپی: در موارد پیچیده برای مشاهده مستقیم مثانه.

• آزمایش خون: برای بررسی عملکرد کلیه‌ها.

عوامل ایجاد

• سنگ‌های ادراری: مانند استروویت یا اگزالات کلسیم.

• عفونت‌های باکتریایی: اغلب در گربه‌های مسن‌تر.

• استرس: تغییرات محیطی یا رژیم غذایی.

• چاقی و کم‌تحرکی: به‌ویژه در گربه‌های خانگی.

• رژیم غذایی نامناسب: غذاهای خشک با منیزیم بالا.

پیشگیری

• تشویق به نوشیدن آب با استفاده از فواره‌های آب.

• رژیم غذایی مرطوب و متعادل برای کاهش خطر سنگ‌سازی.

• کاهش استرس با ایجاد محیط آرام.

• تمیز نگه‌داشتن بستر خاک برای تشویق به ادرار کردن.

درمان و داروها

• آنتی‌بیوتیک‌ها: مانند آموکسی‌سیلین برای عفونت‌های باکتریایی.

• داروهای ضداسپاسم: برای کاهش درد و تسهیل ادرار.

• تغذیه درمانی: غذاهای کلینیکال مخصوص FLUTD.

• جراحی: در موارد انسداد شدید مجرای ادراری.

• مایعات درمانی: برای شستشوی مثانه.

نکته تخصصی

انسداد کامل مجرای ادراری یک اورژانس پزشکی است که می‌تواند در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت کشنده باشد. آزمایش pH ادرار و شناسایی نوع کریستال‌ها برای انتخاب درمان مناسب حیاتی است.

۴. زخم قرنیه

تعریف و اهمیت

زخم قرنیه یک آسیب یا خراش روی سطح قرنیه چشم است که می‌تواند دردناک باشد و در صورت عدم درمان به عفونت یا نابینایی منجر شود.

علائم

• آبریزش شدید چشم

• قرمزی یا التهاب پلک‌ها

• حساسیت به نور

• مالیدن چشم با پنجه

• کدورت یا زخم قابل‌مشاهده روی قرنیه

روش‌های تشخیص

• آزمایش فلورسین: استفاده از رنگ فلورسین برای شناسایی زخم‌ها یا خراش‌ها روی قرنیه.

• معاینه چشمی با لامپ شکافی: برای ارزیابی عمق و شدت زخم.

• آزمایش اشک (Schirmer): برای بررسی خشکی چشم.

• کشت میکروبی: در صورت مشکوک بودن به عفونت باکتریایی یا قارچی.

• آزمایش PCR: برای تشخیص هرپس ویروس در موارد مشکوک.

عوامل ایجاد

• تروما: خراش ناشی از جسم خارجی یا دعوا با گربه دیگر.

• عفونت‌ها: مانند هرپس ویروس گربه.

• خشکی چشم: کاهش تولید اشک.

• بیماری‌های چشمی: مانند التهاب ملتحمه.

پیشگیری

• جلوگیری از دعوای گربه‌ها با نظارت بر تعاملات.

• تمیز نگه‌داشتن محیط برای کاهش خطر عفونت.

• معاینات منظم چشمی توسط دامپزشک.

درمان و داروها

• قطره‌های آنتی‌بیوتیک: مانند اریترومایسین برای پیشگیری از عفونت.

• داروهای ضدالتهاب

• داروهای ضدviral: در صورت ارتباط با هرپس.

• لنزهای تماسی درمانی: برای محافظت از قرنیه.

• جراحی: در موارد شدید یا زخم‌های عمیق.

نکته تخصصی

استفاده از کورتیکواستروئیدها در صورت وجود هرپس ویروس می‌تواند ویروس را فعال‌تر کند و باید با احتیاط تجویز شود. آزمایش فلورسین باید با دقت انجام شود تا از آسیب بیشتر به قرنیه جلوگیری شود.

۵. هرپس ویروس گربه (FHV-1)

تعریف و اهمیت

هرپس ویروس گربه یک بیماری ویروسی واگیردار است که دستگاه تنفسی فوقانی و چشم‌ها را درگیر می‌کند. این ویروس در بسیاری از گربه‌ها به‌صورت نهفته باقی می‌ماند و تحت استرس فعال می‌شود.

علائم

• عطسه و ترشحات بینی (شفاف یا چرکی)

• آبریزش چشم و التهاب ملتحمه

• زخم قرنیه یا کراتیت

• تب و بی‌حالی

• کاهش اشتها

روش‌های تشخیص

• آزمایش PCR: برای شناسایی ویروس در ترشحات چشم یا بینی.

• معاینه بالینی: بررسی علائم تنفسی و چشمی.

• کشت باکتریایی: برای شناسایی عفونت‌های ثانویه.

• آزمایش فلورسین: در صورت مشکوک بودن به زخم قرنیه.

• آزمایش خون: برای ارزیابی وضعیت عمومی و سیستم ایمنی.

عوامل ایجاد

• تماس مستقیم: با ترشحات گربه آلوده.

• استرس: مانند جابجایی یا بیماری‌های دیگر.

• محیط‌های شلوغ: مانند پناهگاه‌ها.

• عدم واکسیناسیون: گربه‌های واکسینه‌نشده در معرض خطر بیشتری هستند.

پیشگیری

• واکسیناسیون: واکسن FVRCP شامل محافظت در برابر هرپس است.

• کاهش استرس با ایجاد محیط پایدار.

• ایزوله کردن گربه‌های بیمار.

• تمیز کردن مرتب ظروف و بستر.

درمان و داروها

• داروهای ضدviral: مانند فم‌سیکلوویر (سیستمیک) یا ایدوکسوریدین (قطره چشمی).

• آنتی‌بیوتیک‌ها: برای عفونت‌های ثانویه باکتریایی.

• مکمل لیزین: برای کاهش تکثیر ویروس.

• مایعات درمانی و تغذیه حمایتی: برای بهبود عمومی.

نکته تخصصی

هرپس ویروس می‌تواند به‌صورت نهفته در گربه باقی بماند و تحت استرس (مانند جراحی یا بیماری) فعال شود. دامپزشکان باید از درمان‌های طولانی‌مدت و پایش منظم برای گربه‌های مبتلا به ویروس نهفته استفاده کنند.

۶. سایر بیماری‌های شایع

بیماری خراش گربه (CSD)

• علائم: تورم غدد لنفاوی، تب، سردرد، ضایعه پوستی در محل خراش.

• روش تشخیص: آزمایش خون برای شناسایی آنتی‌بادی‌های بارتونلا، PCR یا بیوپسی غدد لنفاوی.

• عوامل: باکتری بارتونلا هنسله، منتقل‌شده از طریق خراش یا بزاق گربه.

• پیشگیری: کنترل کک‌ها و جلوگیری از خراش گربه.

• درمان: آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند آزیترومایسین.

توکسوپلاسموز

• علائم: اغلب بدون علامت در گربه‌ها، اما ممکن است تب یا بی‌حالی دیده شود.

• روش تشخیص: آزمایش سرولوژی برای شناسایی آنتی‌بادی‌ها یا PCR برای انگل در مدفوع.

• عوامل: انگل توکسوپلاسما گوندی، از طریق مدفوع گربه یا گوشت خام.

• پیشگیری: جلوگیری از شکار گربه، تمیز کردن روزانه بستر خاک.

• درمان: آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند کلیندامایسین.

نارسایی کلیوی

• علائم: افزایش تشنگی، کاهش وزن، بی‌حالی، ادرار زیاد.

• روش تشخیص: آزمایش خون (افزایش کراتینین و اوره)، آزمایش ادرار، سونوگرافی کلیه‌ها.

• عوامل: پیری، عفونت‌ها، سموم، رژیم غذایی نامناسب.

• پیشگیری: رژیم غذایی متعادل، دسترسی به آب تمیز.

• درمان: مایعات درمانی، رژیم غذایی کم‌پروتئین، داروهای محافظ کلیه.

نکات کلی برای صاحبان گربه‌ها

• چکاپ‌های منظم: معاینات سالیانه دامپزشکی برای تشخیص زودهنگام بیماری‌ها.

• واکسیناسیون: برنامه واکسیناسیون منظم برای پیشگیری از بیماری‌های ویروسی.

• تغذیه مناسب: غذای باکیفیت و متناسب با سن و شرایط گربه.

• کنترل استرس: ایجاد محیطی آرام و امن برای گربه.

• بهداشت محیط: تمیز کردن مرتب بستر و ظروف غذا.

روتین غذایی پرشین کت

بیماری‌های گربه‌ها می‌توانند از مشکلات ساده گوارشی تا بیماری‌های کشنده مانند پنلوکوپنی متغیر باشند. با آگاهی از علائم، روش‌های تشخیص، عوامل ایجاد، و روش‌های پیشگیری و درمان، می‌توانید سلامت گربه خود را تضمین کنید. این مقاله تلاش کرد تا اطلاعات جامعی را با زبانی ساده و در عین حال تخصصی ارائه دهد تا هم برای صاحبان گربه و هم برای دامپزشکان مفید باشد.